Cái tên cứ lởn vởn trên đầu lưỡi, có phải ký ức đã bị xóa?

Việc truy xuất một từ trong đầu được cho là trải qua hai bước. Trước tiên, bạn tìm ý nghĩa, chẳng hạn như 「người ấy đóng trong bộ phim đó」, rồi tìm âm thanh gắn với ý nghĩa ấy và chuyển đến miệng. Hiện tượng đầu lưỡi là trạng thái bước đầu đã hoàn tất nhưng bước thứ hai bị mắc lại.

Năm 1966, hai nhà tâm lý học người Mỹ Brown và McNeill đọc lời giải nghĩa của các từ cho người tham gia nghe, rồi yêu cầu những người nói rằng đáp án đang lởn vởn trên đầu lưỡi viết ra bất cứ điều gì họ nghĩ đến. Dù không nhớ ra từ, họ vẫn đoán đúng chữ cái đầu và số âm tiết với tỷ lệ khá cao, và đôi khi lại nghĩ đến một từ không liên quan có âm thanh tương tự. Điều đó có nghĩa là thông tin về âm thanh vẫn còn dưới dạng những mảnh rời.

Khi gặp hiện tượng đầu lưỡi, bạn dễ lo rằng đó là dấu hiệu trí nhớ suy giảm. Nhưng người trẻ cũng thường gặp hiện tượng này. Năm 1991, nhóm nghiên cứu của Burke yêu cầu người trưởng thành trẻ tuổi và người cao tuổi viết nhật ký trong 4 tuần; cả hai nhóm đều gặp hiện tượng này nhiều lần, và tần suất tăng nhẹ theo tuổi tác. Hiện tượng này xảy ra nhiều nhất với các danh từ riêng, đặc biệt là tên người.

Việc danh từ riêng dễ bị mắc được lý giải là do chỉ có một con đường nối ý nghĩa với âm thanh. Có thể dùng 「걸상」 (ghế đẩu) thay cho 「의자」 (ghế), nhưng với tên diễn viên, ngoài âm thanh ấy ra thì không có từ nào thay thế được. Hiện tượng này cũng dễ xảy ra hơn khi bạn đã lâu không dùng từ đó.

Kết cục thường gặp nhất là một lúc sau bạn tự nhiên nhớ ra. Trong nghiên cứu nhật ký, phần lớn các trường hợp cuối cùng cũng được giải quyết, và nhiều người bất chợt nhớ ra khi đang làm việc khác. Nếu cứ cố bám lấy, từ không liên quan đang lởn vởn trong đầu có thể ngược lại còn cản đường bạn.

Vì vậy, cách đơn giản bạn có thể thử là tạm chuyển sang việc khác, hoặc lần lượt thử từng âm đầu theo thứ tự bảng chữ cái tiếng Hàn. Sau khi tìm được đáp án, đọc thành tiếng từ ấy một hai lần cũng có thể hữu ích. Có nghiên cứu cho thấy hiện tượng đầu lưỡi có xu hướng lặp lại với cùng một từ, nên làm như vậy cũng giống như củng cố thêm một lần con đường từng bị tắc.