Số 14Tâm lý3 phútlượt xem 102
Xuất bản bởi Thư viện GK · Nhà phụ
Vừa bước vào phòng đã quên mình đến để làm gì
Có những lúc vừa bước qua ngưỡng cửa bếp, bạn đã quên sạch việc mình định làm
Vừa bước qua ngưỡng cửa, đầu óc bạn bỗng trống rỗng, chẳng nhớ mình vào bếp để lấy gì. Không phải trí nhớ đã kém đi, mà khi bạn đổi phòng, khung cảnh trong đầu cũng chuyển sang cảnh mới, còn việc định làm thì ở lại cảnh trước. Trong tâm lý học, hiện tượng này được gọi là hiệu ứng cửa ra vào.
Việc định làm gắn với căn phòng
Việc bạn định làm thường gắn với căn phòng ấy. Khi ngồi trên ghế sofa và nghĩ 「Mình phải đi lấy nước thôi」, ý nghĩ đó được gắn thành một cụm với chiếc ghế sofa, màn hình đang bật và cảm giác khát nước.
Khi bước vào bếp, bạn tiếp nhận những thông tin mới như bát đĩa, tiếng tủ lạnh và mùi trong bếp. Đầu óc bận nhận biết căn phòng mới, còn ý nghĩ vừa được gắn thành một cụm kia bị đẩy sang một bên. Vì thế, bạn khựng lại trước cửa. Việc vừa đi vừa xem điện thoại khiến bạn dễ quên hơn cũng diễn ra theo cách tương tự. Càng có nhiều thông tin mới đi vào, việc định làm trước đó càng bị đẩy ra xa.
Ngưỡng cửa làm chuyển cảnh
Cửa là nơi khung cảnh thay đổi. Giống như một bộ phim chuyển cảnh, khi cơ thể bước vào phòng khác, đầu óc sẽ sắp xếp rồi cất cảnh trước đi. Trong thí nghiệm của Đại học Notre Dame ở Mỹ, dù đi cùng một quãng đường, những người đi qua cửa vẫn hay nhầm lẫn về món đồ mình vừa di chuyển hơn. Kết quả tương tự xuất hiện cả khi họ đi qua các căn phòng trên màn hình lẫn khi di chuyển giữa những căn phòng thật.
Tuy nhiên, cửa không xóa ký ức. Trong các thí nghiệm sau đó, hiệu ứng này không phải lúc nào cũng xuất hiện và thể hiện rõ hơn khi trong đầu có nhiều ý nghĩ khác. Đó cũng là lý do bạn đặc biệt hay quên khi bận rộn hoặc đang nghĩ chuyện khác.
Trở lại phòng trước, ý nghĩ cũng quay về
Khi quay lại căn phòng ban đầu, bạn thường nhớ ra điều mình định làm. Tư thế ngồi trên ghế sofa và màn hình bạn đang xem mang những manh mối trở lại. Điều này cũng phù hợp với kết quả thí nghiệm cho thấy ký ức dễ được gợi lại hơn ở nơi ý nghĩ ban đầu xuất hiện. Nếu ngại quay lại, chỉ cần đứng tại chỗ và hình dung dáng vẻ mình lúc vừa ngồi ở đó cũng có ích.
Cách phòng tránh từ trước cũng đơn giản. Bạn sẽ ít quên hơn nếu nói thành lời việc định làm một lần, hoặc vừa đi vừa nhẩm một từ ngắn như 「thìa đũa」. Cầm theo một đồ vật có liên quan đến việc định làm, chẳng hạn chiếc cốc rỗng, cũng là một manh mối hữu ích. Bạn không cần tự trách mình vì đã quên. Căn phòng đã thay đổi, còn việc định làm vẫn ở lại căn phòng trước đó.
Bài đọc liên quan
Việc bị quên vẫn ở lại căn phòng trước đó. Chính ngưỡng cửa đã làm chuyển cảnh.
Ghi chú và tài liệu tham khảo · Nghiên cứu về hiệu ứng cửa ra vào (Radvansky và cộng sự). Năm 2011, nhóm nghiên cứu của Radvansky tại Đại học Notre Dame đã báo cáo hiện tượng ký ức trở nên mờ nhạt sau khi đi qua cửa. Trong thí nghiệm tái lập năm 2021, hiệu ứng chỉ thể hiện rõ khi đầu óc bận rộn, nên mức độ của hiệu ứng vẫn còn gây tranh luận.
Câu đố nhanh