Số 125Thời gian3 phútlượt xem 93
Xuất bản bởi Thư viện GK · Nhà phụ
Vào 12 giờ trưa, Mặt Trời có thật sự ở vị trí cao nhất trên bầu trời không?
Ở Seoul, thời điểm Mặt Trời lên cao nhất lệch khoảng 30 phút so với 12 giờ trên đồng hồ. Mấu chốt nằm ở đường kinh tuyến được chọn để chỉnh giờ.
Ở Seoul, Mặt Trời lên cao nhất trên bầu trời không phải lúc 12 giờ trưa, mà trung bình vào khoảng 12 giờ 32 phút. Đồng hồ ở Hàn Quốc được chỉnh theo kinh tuyến 135 độ Đông, đi qua gần Akashi của Nhật Bản, nằm về phía đông Seoul, nên 12 giờ trên đồng hồ và chính ngọ theo Mặt Trời lệch nhau khoảng nửa tiếng.
Đồng hồ được chỉnh theo một kinh tuyến ở phía đông
Trái Đất quay 15 độ mỗi giờ, nên cứ đi về phía tây 1 độ kinh tuyến, Mặt Trời lại lên đến vị trí cao nhất muộn hơn 4 phút. Mỗi nước chọn một đường kinh tuyến làm chuẩn và lấy thời điểm Mặt Trời lên cao nhất tại kinh tuyến đó làm 12 giờ; đó chính là giờ tiêu chuẩn.
Hàn Quốc quy định bằng luật rằng kinh tuyến chuẩn là 135 độ Đông. Nhưng Seoul nằm ở khoảng 127 độ Đông. Lấy chênh lệch 8 độ nhân với 4 phút sẽ được khoảng 32 phút, nên Mặt Trời ở Seoul lên đến vị trí cao nhất muộn hơn giờ trên đồng hồ khoảng nửa tiếng.
Thời điểm này còn thay đổi đôi chút theo từng ngày
Thời điểm này cũng không giống nhau mỗi ngày. Vì quỹ đạo Trái Đất quay quanh Mặt Trời không phải là một đường tròn hoàn hảo, và trục tự quay cũng nghiêng, nên trong 1 năm, thời điểm Mặt Trời lên đến vị trí cao nhất dao động sớm hoặc muộn hơn khoảng 15 phút.
Theo tính toán, ở Seoul, thời điểm này sớm nhất vào đầu tháng 11, khoảng 12 giờ 16 phút, và muộn nhất vào giữa tháng 2, khoảng 12 giờ 46 phút. Những ngày giữa tháng 10 này, thời điểm đó vào khoảng 12 giờ 17 phút, nên đây là một trong những khoảng thời gian đồng hồ và Mặt Trời khá gần nhau trong 1 năm.
Vì sao lại chọn đúng 135 độ?
Giờ tiêu chuẩn của Hàn Quốc đã thay đổi vài lần. Thời Đế quốc Đại Hàn, nước này dùng kinh tuyến 127.5 độ Đông đi qua gần Seoul, rồi chuyển sang 135 độ giống Nhật Bản trong thời kỳ bị Nhật Bản đô hộ. Sau ngày giải phóng, vào năm 1954, Hàn Quốc quay lại dùng kinh tuyến 127.5 độ, rồi từ ngày 10 tháng 8 năm 1961 bắt đầu dùng kinh tuyến 135 độ như hiện nay.
Một lý do được nêu ra là kinh tuyến 135 độ chênh đúng 9 giờ so với giờ thế giới, nên thuận tiện cho việc tính toán. Ý kiến đề nghị quay lại dùng một kinh tuyến đi qua lãnh thổ Hàn Quốc cũng liên tục được đưa ra. Viện Thiên văn và Khoa học Vũ trụ Hàn Quốc giải thích rằng đây là vấn đề lựa chọn hơn là chuyện đúng hay sai.
Tìm chính ngọ thực sự bằng bóng nắng
Chúng ta thường nghĩ bóng ngắn nhất vào đúng 12 giờ trưa, nhưng ở Seoul, bóng ngắn nhất vào một thời điểm nào đó trong khoảng từ 12 giờ 16 phút đến phút thứ 46 của giờ đó, khi Mặt Trời lên đến vị trí cao nhất. Nếu dựng một chiếc que và tìm thời điểm bóng của nó ngắn nhất, thì hướng bóng chỉ lúc đó gần như là chính bắc.
Khoảng thời gian có ánh sáng Mặt Trời cũng được chia làm hai nửa quanh thời điểm chính ngọ này, thay vì 12 giờ. Vì vậy, cộng giờ Mặt Trời mọc và giờ Mặt Trời lặn trong ngày rồi chia đôi, bạn có thể tự tính được chính ngọ thực sự ở nơi mình sống.
Bài đọc liên quan
Chính ngọ thực sự ở Seoul vào khoảng 12 giờ rưỡi theo đồng hồ. Bóng cũng ngắn nhất vào khoảng đó, và thời điểm này dịch chuyển sớm hoặc muộn hơn khoảng 15 phút tùy ngày.
Ghi chú và tài liệu tham khảo · Viện Thiên văn và Khoa học Vũ trụ Hàn Quốc · Cục Lưu trữ Quốc gia Hàn Quốc. Thông tin về kinh tuyến chuẩn cho giờ tiêu chuẩn và thời điểm Mặt Trời qua kinh tuyến được tham khảo từ mục FAQ của cổng Thông tin Kiến thức Thiên văn và Vũ trụ thuộc Viện Thiên văn và Khoa học Vũ trụ Hàn Quốc; lịch sử thay đổi giờ tiêu chuẩn được tham khảo từ tài liệu của Cục Lưu trữ Quốc gia Hàn Quốc. Thời điểm theo từng ngày được tính bằng công thức gần đúng nên có thể chênh khoảng 1–2 phút.
Câu đố nhanh