Liếc nhìn đồng hồ, bạn thấy kim giây như khựng lại một lát

Mắt chúng ta di chuyển như thể nhảy từ chỗ đang nhìn sang chỗ khác. Thời gian chuyển ánh nhìn rất ngắn, chỉ khoảng 0.1 giây, và não gần như xóa đi những hình ảnh nhòe xuất hiện trong lúc đó. Vì thế, dù đảo mắt, bạn vẫn không thấy thế giới nhòe đi.

Nhưng não cũng không để khoảng trống ấy trống không. Não đưa hình ảnh tại nơi mắt vừa nhìn tới lùi về trước, như thể bạn đã nhìn thấy nó ngay từ lúc ánh nhìn bắt đầu chuyển đi. Khi bạn nhìn đồng hồ, khoảng thời gian này được cộng thêm vào 1 giây đầu tiên của kim giây, khiến nó có vẻ dài khác thường.

Một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học London, Anh, đã công bố kết quả đo ảo giác này trên Nature vào năm 2001. Họ cho người tham gia chuyển mắt sang nhìn một bảng hiển thị số, rồi xác định khi nào chữ số đầu tiên được nhìn thấy có vẻ xuất hiện lâu bằng những chữ số tiếp theo, mỗi chữ số kéo dài 1 giây.

Kết quả cho thấy, dù thực tế chữ số chỉ xuất hiện trong 0.8–0.9 giây, người tham gia vẫn cảm thấy nó kéo dài 1 giây. Khi ánh nhìn di chuyển xa hơn và mất nhiều thời gian hơn, ảo giác cũng tăng lên tương ứng. Nhóm nghiên cứu giải thích rằng hiện tượng này xảy ra mỗi khi mắt chuyển động, nhưng chúng ta chỉ nhận ra khi có một mốc để đo thời gian như kim giây.

Khi thấy kim giây như đứng lại, bạn dễ nghĩ rằng pin đồng hồ đã hết hoặc mình vừa lơ đãng một lát. Nhưng cả hai đều không phải. Đúng hơn, đó gần như là dấu hiệu cho thấy mắt vẫn chuyển động bình thường.

Điều tương tự cũng xảy ra với tai. Khi đang chờ tiếng chuông hồi âm của cuộc gọi, nếu bạn chuyển sự chú ý sang việc khác rồi lại lắng nghe, khoảng lặng trước tiếng chuông tiếp theo có thể có vẻ dài đến mức bạn tưởng cuộc gọi đã bị ngắt. Năm 2002, một nhóm nghiên cứu ở Anh đã dùng thí nghiệm để cho thấy ảo giác này xuất hiện khi sự chú ý chuyển từ tai này sang tai kia.

Nếu muốn biết đồng hồ có thực sự dừng hay không, hãy bỏ qua nhịp đầu tiên và quan sát thêm hai, ba nhịp nữa. Từ nhịp thứ hai, ảo giác biến mất và kim giây chuyển động theo nhịp vốn có. Nếu ngay từ đầu bạn đã nhìn đồng hồ mà không chuyển mắt từ nơi khác sang, ngay cả nhịp đầu tiên cũng có vẻ đều như bình thường.

Nếu muốn tự cảm nhận, hãy đặt một chiếc đồng hồ có kim giây ở một bên tầm nhìn, nhìn sang chỗ khác rồi chuyển mắt thật nhanh sang đồng hồ. Bạn cũng có thể có cảm giác tương tự với các chữ số chỉ giây trên màn hình điện thoại.