Số 121Con số4 phútlượt xem 144
Xuất bản bởi Thư viện GK · Nhà phụ
Xác suất mưa 60%, trời sẽ mưa hay không?
Chỉ một con số hiện trên ứng dụng dự báo thời tiết cũng khiến ta phân vân có nên mang ô hay không. Con số ấy chính xác đang đếm điều gì?
Xác suất mưa 60% trong dự báo thời tiết không có nghĩa là trời sẽ mưa trong 60% thời gian của một ngày, cũng không có nghĩa là 60% khu phố sẽ bị ướt. Nó có nghĩa là nếu có mười ngày với thời tiết tương tự hôm nay, thì khoảng sáu ngày trong số đó, nơi bạn đang ở đã có mưa từ 0.1 mm trở lên.
Nghĩa là sáu lần trong mười lần
Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc định nghĩa xác suất giáng thủy là khả năng có mưa hoặc tuyết trong điều kiện khí tượng tương tự thời tiết được dự báo. Ngưỡng tính là từ 0.1 mm trở lên. Ngay cả khi chỉ có vài giọt rơi xuống lòng bàn tay, ngày đó cũng được tính là ngày có mưa.
Vì vậy, xác suất mưa không cho biết lượng mưa hay cường độ mưa. Dù xác suất mưa là 90%, trời vẫn có thể chỉ lất phất một lúc rồi tạnh; còn dù chỉ là 40%, một khi mưa thì vẫn có thể đổ xuống xối xả. Muốn biết sẽ mưa bao nhiêu, bạn cần xem riêng mục lượng mưa dự kiến.
Con số mỗi người hiểu một cách
Hiểu nhầm con số này là chuyện thường gặp. Năm 2005, các nhà nghiên cứu Đức đã hỏi người dân trên đường phố ở Amsterdam, Athens, Berlin, Milan và New York rằng “Xác suất mưa ngày mai là 30%” có nghĩa là gì. New York là nơi duy nhất có hơn một nửa số người chọn cách hiểu mà các nhà khí tượng học muốn diễn đạt: “ba ngày trong mười ngày có thời tiết tương tự”.
Ở các thành phố châu Âu, câu trả lời phổ biến nhất là “Ngày mai trời sẽ mưa trong 30% thời gian của cả ngày”, tiếp theo là “Trời sẽ mưa trên 30% diện tích khu vực”. Cùng nhìn một con số, nhưng mỗi người lại hình dung một cảnh khác nhau. Các nhà nghiên cứu cho rằng cần giải thích kèm theo xác suất ấy được tính dựa trên những gì.
Không mưa thì dự báo có sai không?
Nếu xác suất mưa được dự báo là 70% mà trời lại quang đãng suốt ngày, ta rất dễ cảm thấy dự báo đã sai. Nhưng con số 70% cũng bao hàm ý nghĩa rằng ba lần trong mười lần sẽ không có mưa. Chỉ dựa vào kết quả của một lần thì chưa thể phân định đúng sai.
Muốn biết dự báo có chính xác hay không, cần xem xét nhiều ngày cùng nhau. Nếu tập hợp những ngày được dự báo xác suất mưa 70% và thấy thực tế có mưa khoảng bảy lần trong mười lần, thì dự báo ấy đã làm tròn nhiệm vụ.
Cách quyết định có mang ô hay không
Người nhìn con số rồi đưa ra quyết định cuối cùng vẫn là bạn. Vào những ngày mà bị dính mưa sẽ gây phiền toái, chẳng hạn khi có buổi phỏng vấn hoặc phải mang máy tính xách tay ra ngoài, chỉ cần xác suất mưa 30% thôi, bỏ sẵn một chiếc ô gấp vào túi cũng giúp bạn yên tâm hơn. Nếu hôm đó có bị ướt một chút cũng không sao, bạn có thể đợi đến khi con số cao hơn mới mang ô.
Xem thêm dự báo theo từng khung giờ cũng hữu ích. Khi xem cả xác suất mưa lẫn lượng mưa dự kiến trong khoảng thời gian mình ở ngoài trời, bạn sẽ xác định tốt hơn lúc nào cần có ô.
Bài đọc liên quan
Xác suất mưa là tỷ lệ những ngày có mưa trong số các ngày có thời tiết tương tự hôm nay. Muốn biết sẽ mưa bao nhiêu, hãy kiểm tra riêng lượng mưa dự kiến.
Ghi chú và tài liệu tham khảo · Gigerenzer và cộng sự, Risk Analysis (2005). Khảo sát cách hiểu xác suất mưa của người dân tại 5 thành phố. Định nghĩa xác suất giáng thủy dựa trên Quy định nghiệp vụ dự báo và hướng dẫn của Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc (ngưỡng từ 0.1 mm trở lên). Cách tính có thể khác nhau đôi chút giữa các quốc gia.
Câu đố nhanh