Vì sao tự cù mình lại không thấy nhột?

Khi bạn cử động tay, não vừa ra lệnh cho cơ bắp, vừa dự đoán cảm giác sẽ xuất hiện từ cử động đó. Có thể nói não đã biết chiếc lông vũ sẽ lướt qua đâu và chạm mạnh đến mức nào.

Khi dự đoán khớp hoàn toàn với cảm giác thực tế, não tiếp nhận cảm giác ấy ở mức nhẹ hơn. Cảm giác vẫn đến rõ ràng, nhưng vì thiếu đi sự bất ngờ khi có thứ gì đó đột ngột chạm vào nên nó không phát triển thành cảm giác nhột. Ngược lại, bạn không biết tay người khác sẽ di chuyển lúc nào, đến đâu, nên dù lực ấn như nhau, bạn vẫn cảm thấy mạnh hơn và co người lại.

Người ta thường nghĩ chỉ những người có làn da nhạy cảm mới dễ nhột, nhưng ngay cả cùng một người cũng phản ứng rất khác nhau tùy vào ai chạm vào mình.

Năm 1999, các nhà nghiên cứu Anh đã thực hiện một thí nghiệm thú vị. Họ bố trí để khi người tham gia dùng tay trái điều khiển một cánh tay robot, một robot khác sẽ xoa lòng bàn tay phải của họ, rồi chèn một khoảng trễ rất ngắn vào giữa hai hành động ấy.

Khi khoảng trễ tăng dần lên đến 0.2 giây, người tham gia cho biết cùng một kích thích ấy khiến họ ngày càng thấy nhột hơn. Thế mà phần lớn họ thậm chí còn không nhận ra có độ trễ. Khi hướng xoa được xoay lệch đi một chút, cảm giác nhột cũng tăng lên. Điều đó có nghĩa là ngay cả kích thích do tay mình tạo ra cũng có thể đem lại cảm giác như bàn tay người khác nếu nó lệch khỏi dự đoán. Vì vậy, dù cố đến đâu, bạn cũng khó tự cù mình đến mức cười khanh khách.

Nguyên lý này cũng thể hiện trong cuộc sống. Trong một thí nghiệm năm 2003, hai người được yêu cầu ấn lại vào ngón tay của đối phương bằng đúng lực mà mình vừa nhận, nhưng càng luân phiên nhiều lần, lực ấn càng mạnh lên. Vì cảm thấy lực do mình tạo ra nhẹ hơn, nên dù nghĩ rằng mình đã ấn bằng đúng lực ấy, thực tế bạn lại ấn mạnh hơn. Cứ sau mỗi lượt qua lại, lực lại tăng lên khá nhiều.

Việc đánh yêu nhau vài cái rồi biến thành đánh nhau cũng có thể là do điều này. Cả hai đều tin rằng mình chỉ đáp lại đúng bằng lực đã nhận, nhưng trên thực tế, mỗi lần lại mạnh hơn một chút. Khi đùa nghịch, sẽ an toàn hơn nếu bạn coi lực mình dùng là mạnh hơn mình nghĩ.