Mở mắt khi hắt hơi có khiến nhãn cầu bật ra ngoài không?

Nhãn cầu được nhiều cơ giữ chắc bên trong hốc mắt. Mí mắt mỏng gần giống một chiếc nắp đậy, nên nhắm mắt không khiến nhãn cầu được cố định chặt hơn. Áp lực khi hắt hơi chủ yếu tác động vào mũi và đường thở, chứ không tích tụ ở mắt đến mức đẩy nhãn cầu ra ngoài.

Về lời đồn rằng hắt hơi trong lúc mở mắt sẽ khiến nhãn cầu rơi ra, một bác sĩ chuyên khoa dị ứng tại Trường Y Texas A&M cho biết gần như không có cơ sở nào cho điều đó. Vị bác sĩ nhận định khả năng nhãn cầu bật ra chỉ vì áp lực hắt hơi là cực kỳ thấp.

Khi cơn hắt hơi bắt đầu, não gửi tín hiệu yêu cầu các cơ ngực co lại để đẩy hơi thở ra cùng một lúc. Lúc này, tín hiệu yêu cầu nhắm mắt cũng được gửi kèm, khiến mắt nhắm lại trước khi bạn kịp suy nghĩ. Đây là phản xạ tương tự như khi gõ nhẹ vào đầu gối thì cẳng chân tự bật lên.

Vì sao phản xạ này xuất hiện thì vẫn chưa rõ. Phỏng đoán phổ biến nhất là nó giúp ngăn nước bọt, nước mũi và bụi bắn ra từ mũi lọt vào mắt. Hắt hơi là phản xạ không thể dừng lại một khi đã bắt đầu, và được biết khoảng 18~35% số người còn hắt hơi khi bất chợt nhìn thấy ánh sáng chói.

Quan niệm cho rằng tim ngừng đập trong chốc lát khi hắt hơi cũng là một hiểu lầm phổ biến. Theo phần giải thích của Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ, tim không ngừng đập. Sự thay đổi áp lực trong lồng ngực khiến dòng máu và khoảng cách giữa các nhịp tim thay đổi trong chốc lát, rồi nhịp tiếp theo có thể được cảm nhận mạnh hơn, khiến ta lầm tưởng tim vừa ngừng rồi đập trở lại. Khi ngủ, các dây thần kinh liên quan cũng nghỉ ngơi nên chúng ta không hắt hơi.

Năm 2023, BMJ Case Reports đăng một trường hợp nam giới ở độ tuổi 30 bị thủng một lỗ 2 mm ở khí quản sau khi bóp mũi và ngậm miệng để nhịn hắt hơi trong lúc lái xe. Khi bịt cả mũi lẫn miệng, áp lực trong đường thở có thể tăng lên đến 20 lần mức bình thường. Các nhân viên y tế cảnh báo rằng nhịn hắt hơi theo cách này còn có thể làm vỡ màng nhĩ hoặc gãy xương sườn. Người đàn ông đã hồi phục mà không cần phẫu thuật, nhưng sẽ an toàn hơn nếu bạn dùng khăn giấy hoặc mặt trong khuỷu tay che lại và cứ để cơn hắt hơi thoát ra.