Bật quạt có làm nhiệt độ phòng giảm xuống không?

Khi bạn ngồi yên, một lớp không khí mỏng được cơ thể làm ấm sẽ lưu lại ngay sát da. Khi gió quạt cuốn lớp không khí ấy đi và không khí bớt nóng hơn trong phòng lướt qua da, nhiệt sẽ thoát ra dễ hơn. Đó là lý do dù vẫn ở trong cùng một căn phòng, bạn lại thấy bớt nóng hẳn khi có gió thổi vào người. Quạt gần với việc thay lớp không khí tiếp xúc với cơ thể hơn là một thiết bị làm lạnh không khí như máy điều hòa. Vì vậy, dù đặt nhiệt kế trước luồng gió quạt, số chỉ nhiệt độ cũng gần như không đổi.

Khi mồ hôi chuyển từ nước thành hơi nước, nó lấy đi nhiệt từ da. Khi gió đẩy lớp không khí ẩm sát da đi, quá trình bay hơi tiếp tục diễn ra thuận lợi, giúp cơ thể nguội nhanh hơn. Điều này tương tự như khi bạn thổi phù phù vào canh nóng để canh nguội nhanh. Tuy nhiên, khi độ ẩm cao, mồ hôi khó khô nên cùng một luồng gió cũng khiến bạn thấy ít mát hơn, còn khi không khí nóng hơn da rất nhiều thì chỉ có gió thôi cũng có giới hạn.

Nhiều người để quạt chạy khi ra ngoài vì nghĩ rằng “Cứ bật sẵn thì lát nữa phòng sẽ mát”. Chương trình ENERGY STAR của Hoa Kỳ khuyên nên tắt quạt khi không có ai, vì quạt làm mát người chứ không làm mát phòng. Điện mà động cơ tiêu thụ cuối cùng cũng có thể trở thành một lượng nhiệt nhỏ lưu lại trong phòng. Nhưng khi dùng cùng máy điều hòa, quạt lại hữu ích hơn nhiều. Tài liệu của Đại học Florida cho biết khi bật quạt trần, dù tăng nhiệt độ cài đặt của máy điều hòa thêm 4 độ F, khoảng 2 độ C, bạn vẫn cảm thấy bớt nóng hơn. Tài liệu còn cho biết chỉ cần tăng nhiệt độ cài đặt thêm 2 độ F, khoảng 1 độ C, chi phí làm mát cũng giảm ít nhất 4–6%, nên dùng hai thiết bị cùng nhau là một cách hay.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo chỉ dùng quạt khi nhiệt độ trong nhà thấp hơn 90 độ F, khoảng 32 độ C. Đó là vì khi nóng hơn mức này, luồng gió nóng ngược lại có thể làm thân nhiệt tăng lên. Cơ quan này hướng dẫn rằng trong đợt nắng nóng gay gắt, tốt hơn nên tắm rửa bằng nước mát hoặc nghỉ ở nơi có máy điều hòa. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người mắc bệnh tim cần đặc biệt thận trọng. EPA cũng khuyên không nên dùng quạt trong phòng đóng kín cửa sổ, mà nên đặt quạt theo hướng đẩy không khí nóng ra ngoài hoặc đưa không khí mát từ bên ngoài vào.