Vì sao thái hành tây lại cay mắt?

Củ hành tây còn nguyên thì chẳng có gì xảy ra. Khi dao cắt vào, phần bên trong vốn được chia thành từng ngăn như có vách ngăn được mở ra, các thành phần vốn nằm riêng gặp nhau và tạo thành khí cay. Theo phát hiện của nhóm nghiên cứu Imai ở Nhật Bản vào năm 2002, khí ấy không chỉ tự hình thành mà còn được tạo ra qua thêm một bước nữa. Tuy có cái tên dài, nó bốc lên trên thớt như một làn hơi xộc vào mũi.

Nếu cúi sát đầu xuống thớt, bạn sẽ hít phải nhiều hơi cay ấy hơn. Dù không có nước bắn vào mắt, nước mắt vẫn chảy. Cảm giác cay ở tay và cay ở mắt đều bắt đầu từ cùng một chỗ bị cắt. Khi chỉ bóc vỏ thì vẫn yên ổn, nhưng vừa thái vào phần thịt bên trong, hơi cay lập tức bốc lên rõ rệt.

Khi hơi cay ấy hòa tan vào lớp nước mỏng trên mắt, mắt sẽ cảm thấy xót. Mắt tiết thêm nước mắt để rửa trôi chất gây xót. Cảm giác khá giống lúc chảy nước mắt khi ăn canh cay. Britannica cũng giải thích theo cùng cơ chế này. Khi khí chạm vào mắt và gây xót, não sẽ phát tín hiệu yêu cầu dùng nước mắt để rửa trôi nó.

Một hiểu lầm thường gặp là «phải có nước hành bắn vào mắt thì mới chảy nước mắt». Thực ra, chỉ khí thôi cũng đủ. Cho một chút nước tiếp xúc với mắt có thể làm dịu phần nào sự kích ứng, nhưng hơi cay còn lưu lại trên tay thì phải rửa bằng xà phòng mới hết. Chỉ dùng nước sẽ khó rửa sạch hơi cay còn trên tay. Sau khi thái xong, rửa tay trước sẽ an toàn hơn.

Hành tây vừa lấy từ tủ lạnh ra sẽ đỡ cay hơn một chút. Khi phần bên trong còn lạnh, hơi cay bốc lên chậm hơn. Làm ướt dao hoặc mở cửa sổ cho thông thoáng sẽ giảm lượng hơi cay tụ lại ngay trước mũi. Bạn cũng có thể đặt quạt sang bên cạnh để thổi khí ra xa mặt.

Trên thị trường cũng có những giống hành tây được cải tiến để tạo ra ít hơi cay hơn. Nhiều lời giải thích cho rằng các mẹo dân gian như đốt diêm hay ngậm bánh mì có hiệu quả không đáng kể. Thái xong một lúc thì cảm giác cay mắt sẽ hết. Phần gần rễ thường hăng hơn phần gần lá, nên những hôm vội, bạn hãy thử thái từ phía lá trước. Đeo kính bảo hộ sẽ giúp khí ít chạm vào mắt hơn, nhờ vậy dễ chịu hơn nhiều.