Dây tai nghe lấy ra khỏi túi lại rối nữa rồi

Năm 2007, các nhà nghiên cứu tại Đại học California, San Diego, Mỹ đã thực hiện hơn 3,400 lần thí nghiệm cho dây vào hộp rồi quay tròn hộp. Chỉ cần quay hộp trong 10 giây, những nút thắt khá phức tạp đã thường xuyên xuất hiện, với hơn một trăm kiểu nút thắt khác nhau. Có những nút phức tạp đến mức cố tình thắt bằng tay cũng khó.

Cơ chế mà nhóm nghiên cứu quan sát được là thế này. Khi sợi dây cuộn tròn trong hộp, tạo thành nhiều đoạn nằm song song, đầu dây sẽ ngẫu nhiên luồn lên trên rồi xuống dưới những đoạn dây ấy. Khi các chuyển động đó tích lũy, chúng tạo thành nút thắt như thể được buộc bằng tay.

Cho rằng dây càng ngắn càng dễ rối là một hiểu lầm phổ biến. Trong thí nghiệm, những sợi dây ngắn hơn 46 cm không lần nào xuất hiện nút thắt, còn với độ dài đến 1.5 m, xác suất xuất hiện nút thắt tăng mạnh khi dây dài hơn. Khi dài hơn mức đó, xác suất chững lại ở khoảng 50%.

Dây càng mềm càng dễ rối, còn dây cứng thì ít rối hơn. Dây tai nghe dài chừng 1 m vừa mảnh vừa mềm, nên hội đủ những điều kiện khiến dây dễ rối. Không phải dây thích tự làm rối mình, mà là dây càng dài và mềm thì càng có nhiều đoạn để đầu dây luồn qua.

Những chỗ rối hình thành trong túi ban đầu thường là các vòng dây lỏng. Nhưng nếu chỉ cầm một đầu rồi giật mạnh, các vòng dây sẽ kéo lẫn nhau và siết thành nút thắt chặt.

Khi gỡ, thay vì kéo, đặt búi dây lên lòng bàn tay, nới rộng các vòng rồi rút đầu dây ra thường sẽ nhanh hơn. Lần ngược lại đường đầu dây đã đi qua thì phần lớn các nút sẽ được gỡ ra. Nếu cứ kéo khi dây còn xoắn rối, những sợi dây điện mảnh bên trong có thể bị gập mãi ở một chỗ rồi đứt.

Nút thắt chỉ hình thành khi đầu dây luồn ra luồn vào giữa các đoạn dây. Vì vậy, kẹp hai đầu dây lại với nhau bằng một chiếc kẹp, hoặc quấn lỏng dây quanh ngón tay vài vòng rồi cài đầu dây vào giữa các vòng, sẽ giảm cơ hội dây bị rối.

Cho dây vào một chiếc hộp nhỏ cũng có ích. Trong thí nghiệm, khi dây bị chèn sát thành hộp hẹp và ít lăn qua lăn lại hơn, nút thắt cũng xuất hiện ít hơn. Mấu chốt là giảm khoảng trống để dây có thể tự do lăn qua lăn lại trong túi.