Vì sao ấm nước lại trở nên yên ắng hơn ngay trước khi sôi?

Phần đáy tiếp xúc với lửa nhanh chóng nóng vượt 100 độ, khiến nước tại đó biến thành hơi và tạo ra những bong bóng nhỏ. Nhưng nước ở nơi các bong bóng nổi lên vẫn còn âm ấm. Khi hơi nước trong bong bóng nguội đi và lập tức trở lại thành nước, bong bóng đột ngột xẹp vào trong, và cú chấn động nhỏ này làm thành ấm rung lên, tạo thành tiếng xì xì.

Chúng ta dễ nghĩ rằng tiếng ồn là do nắp ấm rung hoặc ngọn lửa đập vào đáy ấm, nhưng nghiên cứu cho rằng phần lớn âm thanh phát ra từ sự kết hợp giữa quá trình bong bóng hơi nước hình thành rồi xẹp đi và sự rung của vật chứa. Các bong bóng càng liên tiếp xẹp đi, những dao động âm thanh càng chồng lên nhau và nghe càng lớn.

Khi nước được làm nóng đều và lớp nước phía trên cũng gần đạt điểm sôi, các bong bóng không còn xẹp trên đường nổi lên. Những bong bóng lớn dần nổi lên tới mặt nước rồi vỡ, nhưng âm thanh này dịu hơn nhiều so với lúc chúng xẹp trong nước. Vì vậy, tiếng xì xì chói tai giảm đi và chuyển thành tiếng sôi lục bục trầm hơn.

Âm thanh nhỏ đi không có nghĩa là lửa đã yếu đi. Trái lại, đó gần như là dấu hiệu cho thấy nước đã gần sôi. Bạn có thể dựa vào âm thanh để ước lượng thời điểm thích hợp để tắt bếp ga hoặc nhấc ấm xuống. Ngay cả với những sản phẩm tự động ngắt như ấm điện, đôi khi bạn cũng có thể cảm nhận một khoảng yên ắng ngắn tương tự ngay trước lúc ấm ngắt.

Những bong bóng li ti ánh bạc bám ở đáy khi mới bắt đầu đun là không khí vốn hòa tan trong nước. Chúng lặng lẽ nổi lên rồi biến mất nên hầu như không liên quan đến tiếng ồn. Giai đoạn thực sự ồn ào là sau đó, khi các bong bóng hơi nước liên tiếp xẹp đi trong lớp nước âm ấm.

Nước máy và nước cất đôi khi cũng tạo ra âm thanh có độ lớn khác nhau. Độ vang còn thay đổi tùy theo hình dạng vật chứa và lượng nước, nên âm sắc của ấm nước ở mỗi nhà hơi khác nhau cũng không có gì lạ. Nếu chỉ nhớ rằng “nước càng sôi thì càng ồn”, bạn sẽ dễ bỏ lỡ khoảnh khắc âm thanh lắng xuống.