Những giọt nước đọng bên ngoài cốc lạnh từ đâu đến?

Vào ngày nóng, lon vừa lấy từ tủ lạnh ra hay cốc đựng đá dù được lau khô cũng sẽ lại ướt sau một lúc. Vì thế, đôi khi chúng ta nghi ngờ cốc bị nứt, nhưng chai đậy kín nắp hay lon chưa mở cũng bị ướt như vậy. Chai nước suối vừa lấy từ tủ lạnh ra được bỏ vào túi khiến sách bị ướt cũng là hiện tượng tương tự.

Nếm thử cũng có thể biết được. Nước đọng bên ngoài lon cola không ngọt. Bởi đó là nước không có vị, đến từ không khí trong phòng chứ không phải đồ uống bên trong. Người ta thường nói “cốc đổ mồ hôi”, nhưng thực ra không phải cốc tiết nước ra, mà là không khí để nước lại.

Lượng hơi nước mà không khí có thể chứa thay đổi theo nhiệt độ. Càng ấm thì chứa được càng nhiều, càng lạnh thì chứa được càng ít. Vì vậy, khi làm lạnh không khí, sẽ đến một mức nhiệt độ mà nó không thể chứa hết hơi nước nữa; mức này được gọi là điểm sương.

Ví dụ, không khí mùa hè có nhiệt độ 30 độ và độ ẩm 70% có điểm sương vào khoảng 24 độ. Bên ngoài cốc nước đá lạnh hơn mức đó rất nhiều, nên khi không khí tiếp xúc với cốc nguội đi, phần hơi nước dư ra sẽ đọng thành những giọt nước. Cửa sổ bị mờ vào mùa đông và gương phòng tắm mờ đục sau khi tắm vòi sen cũng theo cùng nguyên lý này.

Điểm sương cũng được dùng trong dự báo thời tiết. Điểm sương càng cao, không khí càng tạo cảm giác nhớp nháp, và nếu nhiệt độ ban đêm hạ xuống đến điểm sương, sương sẽ đọng trên lá cỏ.

Cùng một cốc đựng đá nhưng hiện tượng này cũng khác nhau tùy thời tiết. Trong căn bếp ẩm vào mùa hè, cốc nhanh chóng ướt đẫm, còn trong căn phòng khô do sưởi ấm vào mùa đông, cốc có khi hầu như không bị ướt. Đó là vì khi không khí có ít hơi nước, điểm sương cũng hạ thấp. Nước chảy ra từ ống thoát nước của máy điều hòa cũng chính là nước đọng theo cách này trên các ống lạnh của dàn lạnh, rồi được dẫn ra ngoài.

Nếu không thích vết nước trên bàn, cách đơn giản nhất là dùng đế lót cốc. Bình giữ nhiệt hai lớp thành ít bị ướt vì bề mặt bên ngoài không bị lạnh đi, nên không hạ xuống dưới điểm sương. Khi cốc bớt lạnh, những giọt nước cũng tự nhiên ít đi.