Vì sao ngày lễ Chuseok lại thay đổi mỗi năm?

Một tháng âm lịch được tính dựa trên khoảng thời gian để Mặt Trăng trở lại cùng một hình dạng, khoảng 29.5 ngày. Trong lúc Mặt Trăng quay một vòng quanh Trái Đất, Trái Đất cũng chuyển động quanh Mặt Trời, nên để trở lại cùng một hình dạng, Mặt Trăng cần thêm khoảng hai ngày so với thời gian quay hết một vòng. Vì không thể chia ngày làm đôi, người ta kết hợp tháng thiếu có 29 ngày với tháng đủ có 30 ngày.

Cộng mười hai tháng như vậy lại sẽ được khoảng 354 ngày. Con số này ít hơn khoảng 11 ngày so với 1 năm dương lịch tính theo Mặt Trời, vốn có 365 ngày. Vì thế, dù cùng là ngày 15 tháng 8 âm lịch, trên lịch dương của năm sau, ngày ấy sẽ nằm sớm hơn khoảng 11 ngày. Thực tế, Chuseok năm 2023 rơi vào ngày 29 tháng 9, còn Chuseok năm 2024 rơi vào ngày 17 tháng 9.

Nếu cứ tiếp tục đến sớm hơn như vậy, sau vài chục năm, Chuseok sẽ rơi vào giữa mùa hè. Tháng nhuận giúp ngăn điều đó xảy ra. Trong âm lịch, cứ 19 năm có khoảng bảy lần người ta thêm một tháng vào một năm, khiến năm ấy có mười ba tháng.

Năm 2025, sau tháng 6 có thêm tháng 6 nhuận. Vì vậy, Chuseok năm 2025 rơi vào ngày 6 tháng 10, muộn hơn năm trước 19 ngày, còn năm nay, năm 2026, lại sớm hơn 11 ngày, rơi vào ngày 25 tháng 9. Cứ lặp lại việc đến sớm rồi lùi lại như vậy, Chuseok thường dao động từ đầu tháng 9 đến đầu tháng 10. Tết Seollal dao động từ cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 cũng theo nguyên lý ấy.

Người ta thường nghĩ âm lịch là “lịch chỉ dựa vào Mặt Trăng”, nhưng âm lịch mà chúng ta sử dụng là âm dương lịch, có tính đến cả chuyển động của Mặt Trời. Việc thêm tháng nhuận vào đâu cũng được quyết định dựa trên 24 tiết khí được phân chia theo Mặt Trời. Vì thế, tiết Đông chí hằng năm rơi vào khoảng ngày 21 hoặc 22 tháng 12 dương lịch, chứ không phải âm lịch.

Ngày 15 âm lịch cũng không nhất thiết là ngày trăng tròn nhất. Thời điểm Mặt Trăng thực sự tròn đầy nhất nhiều khi rơi vào ngày 16 hoặc 17, muộn hơn một hai ngày. Nếu bạn mừng sinh nhật theo âm lịch, ngày dương lịch sẽ thay đổi mỗi năm, nên kiểm tra trước bằng dịch vụ chuyển đổi âm dương lịch của Viện Thiên văn và Khoa học Vũ trụ Hàn Quốc sẽ rất tiện.