Vì sao từ Trái Đất không nhìn thấy mặt sau của Mặt Trăng?

Hãy thử tưởng tượng một người bạn đang đi song song ở bên trái bạn. Nếu mỗi khi bạn bước một bước, người ấy cũng bước một bước, thì suốt quãng đường bạn chỉ thấy cùng một bên má. Không phải người bạn đã dừng lại, mà là hai người bước cùng nhịp.

Mặt Trăng cũng vậy. Nó mất khoảng 27.3 ngày để đi một vòng quanh Trái Đất, và thời gian tự quay một vòng cũng gần bằng như thế. Vì vậy, từ phía chúng ta luôn nhìn thấy cùng một mặt. Các vệ tinh lớn thường cũng «bước cùng nhịp» như vậy, và đây là trạng thái thường hình thành sau một thời gian dài hút lẫn nhau hơn là một sự tình cờ. Không phải Mặt Trăng cố ý ngừng tự quay để «chỉ nhìn về Trái Đất». Nó vẫn tiếp tục quay, chỉ là nhịp quay đã khớp nhau.

Không phải mặt ấy hoàn toàn cố định đâu. Mặt Trăng đi theo một quỹ đạo hơi méo nên tốc độ lúc nhanh lúc chậm, và chúng ta nhìn được thêm một chút qua rìa. Vì vậy, khi quan sát trong thời gian dài, đôi khi vị trí của những vệt sẫm trông có vẻ hơi khác đi.

Mặt sau rõ ràng là có tồn tại. Đôi khi người ta gọi đó là «mặt tối», nhưng phía ấy cũng có ngày và đêm luân phiên. Chỉ là từ Trái Đất, chúng ta không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Năm 1959, tàu Luna 3 lần đầu tiên chụp được mặt ấy, và các tàu thăm dò đến sau đã lập bản đồ của nó chi tiết hơn nhiều. Điều này cũng giống như khi người bạn đi bên cạnh nhanh hơn nửa bước, bạn vẫn không thể nhìn thấy cả gáy của người ấy.

Khi ngắm trăng vào ban đêm, những hoa văn trông giống «con thỏ» hay «khuôn mặt người» luôn nằm ở những vị trí gần như nhau. Vì chỉ nhìn thấy cùng một mặt nên chúng ta dễ ghi nhớ tấm bản đồ ấy. Không phải vì mặt sau bị giấu đi, mà vì thời gian quay đã khớp nhau.

Khi dùng kính thiên văn quan sát phần rìa, đôi khi chúng ta có thể nhìn thấy thêm một chút so với bình thường, nhưng vẫn chưa thấy được cả phía sau. Cũng không cần khẳng định rằng «Mặt Trăng chỉ sáng một bên». Mặt mà chúng ta không nhìn thấy cũng sáng khi được Mặt Trời chiếu vào, và tối khi ở trong bóng râm. Chỉ cần nhớ lý do vì sao từ Trái Đất chúng ta luôn thấy cùng những vệt sẫm ấy. Nếu đến lần trăng tròn tiếp theo, những hoa văn ấy lại ở đúng vị trí cũ, điều đó có nghĩa là Mặt Trăng đang bước cùng nhịp.