Số 2Thời gian3 phútlượt xem 86
Xuất bản bởi Thư viện GK · Nhà phụ
Nghe nói năm 2100 không phải là năm nhuận, vậy vì sao lại có năm nhuận?
Lịch có 365 ô, nhưng các mùa lại không vừa khít với những ô ấy.
Lịch thường có 365 ô, nhưng để các mùa đi hết một vòng thì cần khoảng 365.2422 ngày. Mỗi năm dư ra khoảng 0.24 ngày. Nếu cứ để vậy, mùa xuân sẽ dần xê dịch trên lịch. Vì thế, người ta đặt ra quy tắc gom những phần dư ấy lại rồi thêm vào lịch thành một ngày.
Bốn ngày thì gần bằng một ngày
Gom 0.24 lại bốn lần thì được gần một ngày. Vì vậy, cứ 4 năm lại thêm ngày 29 tháng 2. Tức là gom phần dư mỗi năm trong bốn năm để thành một ngày. Câu nói “năm nhuận là năm may mắn” gần như là một sự hiểu lầm bắt nguồn từ tên gọi, còn thực chất đây là cách hiệu chỉnh để lịch khớp với các mùa. Việc điều chỉnh này xuất phát từ chỗ thời gian Trái Đất quay quanh Mặt Trời không khớp hoàn toàn với độ dài của một ngày, chứ không phải do may mắn.
Vấn đề nằm ở chữ “gần”. Nếu cứ 4 năm lại thêm trọn một ngày thì số ngày thêm vào sẽ hơi nhiều hơn thực tế. Khi phần chênh lệch ấy tích lũy qua từng trăm năm, thời điểm bắt đầu các mùa sẽ bị lệch. Nếu năm 1900 được tính là năm nhuận thì mùa xuân hẳn đã dần xê dịch.
Bỏ mốc 100 năm, còn mốc 400 năm thì sao?
Vì thế còn có thêm một quy tắc nữa. Năm chia hết cho 100 thì không phải là năm nhuận. Tuy nhiên, nếu cũng chia hết cho 400 thì lại là năm nhuận. Đây là quy tắc của lịch Gregory mà phần lớn các nước hiện nay đang sử dụng. Trong 400 năm, lịch có 97 năm nhuận, đưa độ dài trung bình của một năm về khoảng 365.2425 ngày.
Năm 2000 là năm nhuận, còn năm 1900 thì không. Năm 2100 cũng chỉ chia hết cho 100 nên là năm thường. Một ngày đã được thêm vào năm 2024 và lần tiếp theo là năm 2028, còn năm 2026 là năm tạm nghỉ việc hiệu chỉnh ấy. Nếu chỉ nhớ rằng “mọi năm là bội số của 4 đều là năm nhuận” thì rất dễ nhầm khi gặp năm 2100.
Nhìn trong ứng dụng lịch
Nếu so sánh trên lịch điện thoại một năm có tháng 2 kết thúc vào ngày 29 với một năm kết thúc vào ngày 28, bạn sẽ thấy ngay quy tắc này. Người có sinh nhật hoặc ngày kỷ niệm vào ngày 29 tháng 2 thường điều chỉnh bằng cách tổ chức vào ngày 28 tháng 2 hoặc ngày 1 tháng 3 trong năm thường. Với những lịch trình mà việc diễn ra vào “cùng một ngày mỗi năm” là quan trọng, như hợp đồng hay lịch thi, kiểm tra thêm xem có phải năm nhuận hay không cũng sẽ chắc chắn hơn.
Thay vì chỉ nhớ năm nhuận là một “năm đặc biệt”, sẽ dễ hiểu hơn nếu xem đó là công cụ giúp các mùa và lịch khớp nhau gần hơn. Lịch là một quy ước được điều chỉnh cho gần với các mùa, chứ không phải bản sao y nguyên của tự nhiên.
Bài đọc liên quan
Cứ 4 năm lại thêm một ngày. Bỏ qua những năm chia hết cho 100, rồi lại thêm vào những năm chia hết cho 400.
Ghi chú và tài liệu tham khảo · Quy tắc năm nhuận. Để các mùa đi hết một vòng cần khoảng 365.2422 ngày. Quy tắc 4, 100 và 400 năm là cách hiệu chỉnh được lịch Gregory sử dụng.
Câu đố nhanh