October là tháng 10, vì sao lại chứa số "8"?

Theo truyền lại, lịch La Mã cổ nhất chỉ có 10 tháng, từ tháng 3 đến tháng 12. Tháng đầu tiên, March, được đặt theo tên thần chiến tranh Mars.

Từ tháng thứ năm trở đi, các tháng được đặt tên bằng số: September từ số 7, October từ số 8, November từ số 9 và December từ số 10. Theo thứ tự đó, October đúng là tháng thứ tám. Cũng có chuyện kể rằng phần còn lại của mùa đông trôi qua mà không có tên tháng, nhưng ghi chép rất ít nên ngay cả giới học giả cũng không chắc chắn.

Không rõ tháng 1 và tháng 2 được thêm vào khi nào, nhưng năm 153 trước Công nguyên thường được nhắc đến như thời điểm ngày đầu năm mới được cố định là 1 tháng 1. Từ năm đó, quan chấp chính, chức vụ cao nhất của La Mã, nhậm chức vào ngày 1 tháng 1 thay vì ngày 15 tháng 3.

Cách giải thích thường gặp là khi nổ ra một cuộc nổi dậy ở vùng nay là Tây Ban Nha, Viện Nguyên lão đã dời ngày bắt đầu lên sớm để quan chấp chính mới có thể dẫn quân lên đường càng sớm càng tốt. Tên tháng giữ nguyên, chỉ thứ tự thay đổi, nên October mang nghĩa số 8 đã trở thành tháng thứ mười.

Một ngộ nhận phổ biến là Julius Caesar và Augustus đã chen thêm những tháng mang tên mình, khiến các tháng phía sau bị đẩy lùi hai bậc. Thực ra, họ chỉ đổi tên hai tháng vốn có là tháng thứ năm Quintilis và tháng thứ sáu Sextilis, nên số lượng và thứ tự các tháng vẫn như cũ.

July là tên tôn vinh Caesar, còn August tôn vinh Augustus. Giống như October, hai tháng này ban đầu cũng mang tên số là "5" và "6".

Tiếng Hàn gọi các tháng bằng số, như 1월 (irwol, tháng 1) và 2월 (iwol, tháng 2), nên tên và thứ tự không bao giờ lệch nhau. Dù vậy, biết câu chuyện này sẽ giúp ích khi học thuộc tên tháng tiếng Anh.

Từ September đến December, lấy con số ẩn trong tên cộng thêm 2 là ra tháng thực tế. September từ số 7 là tháng 9, October từ số 8 là tháng 10, November từ số 9 là tháng 11, và December từ số 10 là tháng 12. Đây là mẹo dễ nhớ khi nhìn lịch mà bị rối.