Vì sao mỗi ngày Mặt Trăng mọc muộn hơn khoảng 50 phút?

Mặt Trăng mất khoảng 27 ngày để quay một vòng quanh Trái Đất. Nhìn từ mặt đất, điều đó có nghĩa là mỗi ngày nó dịch về phía đông chừng 13 độ, tức khoảng bề rộng một nắm tay khi duỗi thẳng cánh tay.

Ngay cả khi Trái Đất đã quay trọn một vòng để lại hướng về phía Mặt Trăng mọc hôm qua, thì trong lúc đó Mặt Trăng đã đi thêm chừng 13 độ. Trái Đất quay khoảng 15 độ mỗi giờ, nên phải quay thêm một đoạn như vậy thì Mặt Trăng mới lên khỏi đường chân trời. Phần chênh lệch này trung bình khoảng 50 phút mỗi ngày.

Vì giờ mọc cứ lùi dần mỗi ngày, hình dạng của Mặt Trăng và giờ nó mọc cũng thay đổi theo. Trăng tròn mọc ở phía đông vào khoảng lúc mặt trời lặn và ở trên bầu trời suốt đêm. Trăng bán nguyệt sáng bên phải mọc vào khoảng giữa trưa và được thấy cao trên bầu trời buổi tối, còn trăng bán nguyệt sáng bên trái phải đến khoảng nửa đêm mới mọc.

Vì vậy có những ngày ta thấy Mặt Trăng màu trắng nhạt giữa ban ngày, và vài ngày sau trăng tròn thì khó tìm thấy trăng vào đầu buổi tối.

50 phút chỉ là con số trung bình. Thực tế, độ trễ dao động từ khoảng hơn 20 phút đến gần 75 phút tùy mùa và vĩ độ, vì góc giữa đường đi của Mặt Trăng và đường chân trời luôn thay đổi.

Vào dịp trăng tròn mùa thu, đường đi này nghiêng thoai thoải như nằm dọc theo đường chân trời, nên Mặt Trăng mọc không trễ nhiều như mức nó di chuyển trong một ngày. Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA), ở miền bắc nước Mỹ độ trễ chỉ còn 25–30 phút, còn ở những nơi xa hơn về phía bắc như Canada và châu Âu chỉ còn 10–20 phút. Seoul, nằm ở vĩ độ tương tự, có thể được xem là cũng rút ngắn ở mức gần giống miền bắc nước Mỹ.

Người ta dễ nghĩ rằng Mặt Trăng cũng giống Mặt Trời, mỗi ngày mọc vào khoảng cùng một giờ. Vì thế, nếu hôm nay bạn thấy trăng tròn lúc 7 giờ tối và ngày mai ra ngoài đúng giờ đó để ngắm lại, có thể trăng vẫn còn ở dưới đường chân trời hoặc chỉ treo thấp.

Nếu định ra ngoài ngắm trăng, bạn chỉ cần đi muộn hơn hôm trước một chút: thường là khoảng 50 phút, còn vào dịp trăng tròn mùa thu thì có thể tính ngắn hơn thế. Nếu cần giờ chính xác, cách chắc chắn nhất là xem giờ trăng mọc theo từng khu vực do Viện Thiên văn và Khoa học Vũ trụ Hàn Quốc công bố.