“Tôi không phải là người máy”: chỉ một cú nhấp sao biết bạn là người?

CAPTCHA là chữ viết tắt từ tên tiếng Anh “phép thử Turing công khai hoàn toàn tự động để phân biệt máy tính và con người”. Đầu những năm 2000, các nhà nghiên cứu ở Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) đã đặt cái tên này.

Trong phép thử Turing gốc, con người đánh giá máy móc, còn CAPTCHA thì ngược lại: máy móc đánh giá con người. Nó nhằm ngăn các chương trình tự động đăng ký tài khoản hàng nghìn lần hoặc mua sạch vé. Lúc đầu, cách phổ biến là bắt người dùng đọc những chữ cái bị bóp méo rồi gõ lại.

Vì tiền đề “máy không đọc được những chữ này” đã sụp đổ. Trong một bài viết tháng 12 năm 2014, Google công bố kết quả nghiên cứu của chính họ: trí tuệ nhân tạo thời đó giải được cả dạng chữ bị bóp méo khó nhất với độ chính xác 99,8%.

Nó đã trở thành bài kiểm tra phiền phức với con người nhưng dễ dàng với máy. Vì vậy, thay cho chữ cái, Google xây dựng phương pháp phân tích rủi ro xem xét toàn bộ quá trình người dùng tương tác với trang web, và kết quả là màn hình chỉ có một ô đánh dấu.

Một hiểu lầm phổ biến là phải lắc chuột như người thật rồi mới nhấp thì mới qua. Google không công khai cụ thể họ xem những tín hiệu nào, chỉ nói rằng thay vì một cú nhấp, họ tổng hợp nhiều manh mối tích lũy trước và sau đó để phán đoán.

Nếu chưa chắc chắn, một câu hỏi bổ sung sẽ hiện ra, yêu cầu chọn những ảnh có đèn giao thông hay vạch qua đường. Năm 2018 còn có phương thức không cần ô đánh dấu, chỉ chấm điểm ở phía sau màn hình, nên ngày nay nhiều khi bạn qua mà không cần nhấp gì cả.

Nếu nhiều người dùng chung một máy tính, bạn kết nối qua mạng riêng ảo (VPN), hoặc gửi nhiều yêu cầu trong thời gian ngắn, việc phán đoán sẽ khó hơn và câu hỏi bằng ảnh có thể xuất hiện thường xuyên hơn. Điều đó thường có nghĩa là thiếu manh mối, chứ không phải bạn đã làm gì sai.

Khi đó, bình tĩnh giải câu hỏi hoặc thử lại sau một lúc thường sẽ ổn. Nhưng nếu một cửa sổ tự xưng là kiểm tra người máy mà yêu cầu bạn cài chương trình hay dán một câu lệnh, nó có thể là giả, đừng làm theo.