Số 89Kinh tế3 phútlượt xem 111
Xuất bản bởi Thư viện GK · Nhà phụ
Vì sao cạnh đồng xu lại có nhiều vạch dọc như vậy?
Thử lăn đồng xu 500 won trong ví giữa các ngón tay, bạn sẽ cảm thấy những khía răng cưa
Những vạch dọc trên cạnh đồng xu là dấu được khắc từ thời trước để ngăn người ta lén cạo bớt tiền vàng hay tiền bạc nhằm lấy trộm kim loại. Khi các vạch bị đứt đoạn, dấu vết sẽ lộ ra ngay, khiến người ta khó tiêu đồng tiền đã bị cạo như bình thường.
Dấu tích của thời tiền xu bị cạo bớt
Ngày trước, bản thân đồng xu có giá trị tương ứng với lượng vàng hay bạc làm nên nó. Vì thế, có thủ đoạn cạo từng chút ở cạnh đồng xu để gom mạt kim loại, rồi vẫn tiêu đồng xu đã bị cạo theo đúng mệnh giá. Nếu cạnh đồng xu có những vạch dọc đều đặn, chỗ bị cạo sẽ lộ ra ngay khi nhìn vào.
Tại Anh, vào những năm 1662–1663 dưới thời Charles 2, người ta bắt đầu làm những đồng xu có vạch và chữ khắc trên cạnh bằng máy do kỹ thuật viên người Pháp Pierre Blondeau đưa vào. Mục đích ngăn chặn việc cạo bớt tiền và làm tiền giả được ghi rõ trong sắc lệnh của nhà vua. Trên cạnh những đồng bạc lớn có khắc câu tiếng Latinh DECUS ET TUTAMEN, nghĩa là “vừa là vật trang trí, vừa là sự bảo vệ”, và về sau câu này cũng được dùng trên cạnh đồng xu 1 bảng Anh.
Có phải Newton là người đầu tiên tạo ra chúng?
Câu chuyện cho rằng Isaac Newton phát minh ra các khía răng cưa trên đồng xu được lan truyền rộng rãi, nhưng những đồng xu có cạnh được khắc bằng máy đã xuất hiện từ khoảng 30 năm trước khi Newton vào làm tại xưởng đúc tiền.
Khi Newton đến xưởng đúc tiền vào năm 1696, một công việc quy mô lớn đã bắt đầu: thu hồi toàn bộ tiền bạc cũ bị cạo và mòn để đổi sang những đồng xu mới có khắc cạnh. Newton dồn sức giúp công việc này diễn ra nhanh chóng và trung thực hơn, đồng thời còn đích thân truy tìm những kẻ làm tiền giả để đưa ra xét xử. Có thể nói ông là người bảo đảm những đồng xu ấy được lưu hành đúng cách hơn là người tạo ra các khía răng cưa.
Ngày nay là dấu hiệu nhận biết bằng đầu ngón tay
Tiền xu Hàn Quốc ngày nay được làm từ hợp kim chứ không phải vàng hay bạc, nên gần như không thể kiếm lợi bằng cách cạo bớt. Dù vậy, theo Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, đồng 50 won có 109 khía, đồng 100 won có 110 khía, đồng 500 won có 120 khía, còn đồng 10 won có cạnh nhẵn. Các khía này khiến việc làm giả khó hơn, đồng thời giúp người ta nhận biết loại tiền bằng cách sờ tay vào những đồng xu trong túi.
Ở Mỹ cũng tương tự. Theo tài liệu của U.S. Mint, đồng 10 cent có 118 vạch, đồng 25 cent có 119 vạch, còn đồng 1 cent và 5 cent có cạnh nhẵn, nên có thể phân biệt bằng kích thước và cạnh đồng xu mà không cần nhìn.
Bài đọc liên quan
Những vạch dọc bên cạnh đồng xu là dấu tích của một hoa văn bảo an lâu đời dùng để ngăn việc cạo bớt rồi lấy trộm kim loại, hơn là để trang trí.
Ghi chú và tài liệu tham khảo · Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc · Royal Mint Museum · U.S. Mint. Số khía dựa theo hướng dẫn về tiền xu hiện hành của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc; việc đúc tiền bằng máy trong những năm 1662–1663 dựa theo Royal Mint Museum và Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh; sắc lệnh và vai trò của Newton dựa theo “Newton and the Mint” của Đại học Oxford; thông tin về tiền xu Mỹ dựa theo bảng thông số của U.S. Mint. Câu tiếng Latinh được giải thích theo cách diễn giải thông dụng trong lịch sử tiền tệ.
Câu đố nhanh