Chuyển đến nội dung

Số 56Sức khỏe3 phútlượt xem 105

Xuất bản bởi Thư viện GK · Nhà phụ

Lông đã ngắn, sao khi lạnh chúng ta vẫn nổi da gà?

Khi cánh tay nổi sần ngay lúc vừa xắn tay áo, có gì đang chuyển động dưới da?

Cẳng tay đặt trên kệ gỗ bên cửa sổ, nổi da gà với những sợi lông tơ dựng đứng trong buổi sáng lạnh

Da gà xuất hiện khi những cơ rất nhỏ gắn ở từng chân lông co lại. Khi các cơ này kéo lông dựng lên, vùng da quanh lỗ chân lông cũng nhô lên, tạo thành những nốt nhỏ như hạt kê.

Những cơ nhỏ dựng lông lên

Những cơ này được gọi là cơ dựng lông. Một đầu bám vào chân lông, đầu kia bám xiên ngay dưới da nên khi co lại, chúng khiến sợi lông đang nằm rạp dựng lên và vùng da ở đó nhô lên. Đây là những cơ không cử động theo ý muốn của chúng ta, nên khi cơ thể cảm thấy lạnh, chúng tự động hoạt động, và khi đến nơi ấm áp, chúng sẽ giãn trở lại trong vòng vài phút. Lòng bàn tay và lòng bàn chân không có lông nên cũng không nổi da gà.

Phản ứng còn lưu lại ở con người

Khi trời lạnh, những động vật có bộ lông dày dựng lông lên để tạo một lớp không khí dày hơn giữa các sợi lông. Lớp không khí đó giúp ngăn nhiệt thoát ra khỏi cơ thể. Lông trên cơ thể người ngắn và thưa nên dù có dựng lên cũng hầu như không giúp giữ ấm.

Vì thế, nhận định “nổi da gà sẽ làm cơ thể ấm lên” không đúng với con người. Khi lạnh, hoạt động thực sự tạo ra nhiệt là cơ thể run lẩy bẩy. Lông đã ít đi nhưng các cơ và tín hiệu vẫn còn nguyên, nên dù ít hữu ích, phản ứng này vẫn diễn ra như trước.

Khi giật mình cũng nổi da gà

Dây thần kinh gửi tín hiệu đến các cơ này cũng chính là loại dây thần kinh khiến tim đập nhanh khi căng thẳng. Vì thế, khi tinh thần căng như dây đàn, chẳng hạn lúc nghe một câu chuyện đáng sợ, chúng ta cũng nổi da gà dù không lạnh. Cảm giác nổi da gà khi bài hát yêu thích đến đoạn cao trào hoặc khi xem một cảnh cảm động cũng do cùng tín hiệu đó.

Phần lớn mọi người không thể chủ động làm mình nổi da gà, nhưng một nghiên cứu năm 2018 đã tìm được và báo cáo về 32 người cho biết họ có thể tự làm mình nổi da gà. Đây là trường hợp rất hiếm.

Còn góp phần giúp lông mọc

Năm 2020, một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Harvard ở Mỹ đã phát hiện qua thí nghiệm trên chuột rằng các cơ và dây thần kinh này nằm sát bên những tế bào gốc giúp lông mọc trở lại. Những con chuột sống ở nơi lạnh trong 2 tuần mọc lông trở lại sớm hơn. Tuy nhiên, vì đây là thí nghiệm trên chuột nên vẫn còn quá sớm để nói rằng con người cũng như vậy.

Nếu cảm thấy khó chịu vì nổi da gà, cách nhanh nhất là kéo tay áo xuống và đến nơi ấm áp. Những nốt sần vẫn ngứa hoặc đỏ kéo dài ngay cả khi ở nơi ấm áp có thể là một vấn đề về da khác với hiện tượng nổi da gà.

Da gà là dấu vết cho thấy những cơ nhỏ từng dựng lông lên vẫn phản ứng với cái lạnh và sự căng thẳng cho đến ngày nay.

Ghi chú và tài liệu tham khảo · Shwartz và cộng sự 2020 (Cell) · Heathers và cộng sự 2018 (PeerJ). Cơ dựng lông tự động co lại theo tín hiệu của hệ thần kinh giao cảm và hầu như không có tác dụng giữ ấm ở người. Mối quan hệ giữa cơ, dây thần kinh và tế bào gốc của lông được đề cập trong nghiên cứu trên chuột (Shwartz và cộng sự 2020), còn khả năng chủ động làm nổi da gà được đề cập trong nghiên cứu của Heathers và cộng sự 2018.

Tiêu chuẩn biên soạnBáo lỗi

Câu đố nhanh

Điều gì khiến da nổi sần khi chúng ta nổi da gà?

Chỉ được lưu trong trình duyệt này.

Cùng chủ đề · Sức khỏe

  1. 11.07Sức khỏeVì sao ăn dứa lại khiến miệng tê rát?lượt xem 88 · 3 phút
  2. 11.05Sức khỏeChấm và sợi bay lơ lửng khi nhìn trời là bóng trong mắtlượt xem 91 · 3 phút
  3. 11.04Sức khỏeKhi tập trung vào màn hình, số lần chớp mắt giảm hơn một nửalượt xem 85 · 3 phút