Những giọt nước buổi sáng trên lá cỏ từ đâu mà có?

Khi mặt trời lặn, mặt đất và cỏ tỏa nhiệt lên bầu trời. Những lá cỏ mỏng nguội đi rất nhanh, nên vào những đêm quang đãng, chúng có thể lạnh hơn không khí xung quanh đến vài độ.

Trong không khí có hơi nước mà mắt thường không nhìn thấy. Khi không khí nguội xuống dưới một nhiệt độ nhất định, nó không thể chứa hết lượng hơi nước đó nữa; nhiệt độ này được gọi là điểm sương. Không khí càng ẩm thì điểm sương càng cao, nên chỉ cần nguội đi một chút là nước đã đọng lại. Khi bề mặt lá lạnh hơn điểm sương, hơi nước tiếp xúc với lá sẽ biến thành những giọt nước. Hiện tượng này cũng giống như nước đọng ở mặt ngoài của cốc đựng đá.

Cách nói “sương rơi” dễ khiến chúng ta nghĩ rằng nước rơi từ trên xuống. Nhưng sương là nước hình thành trên bề mặt lạnh, nên ngay trong cùng một khoảng sân, sương cũng đọng nhiều ở những nơi dễ nguội đi do hướng lên bầu trời, như lá cỏ hay nóc ô tô. Dưới mái hiên hoặc dưới tán cây thì ít ướt hơn.

Vào đêm nhiều mây, nhiệt từ mặt đất quay trở lại khiến cỏ ít nguội đi hơn; còn khi gió mạnh, không khí bị xáo trộn, khiến riêng vùng sát lá không thể lạnh đi. Vì vậy, sương thường đọng nhiều sau những đêm quang đãng và lặng gió. Nếu lá nguội xuống dưới không độ, sương giá sẽ hình thành thay cho nước.

Nếu ở chóp mỗi lá cỏ có một giọt nước tròn, đó có thể không phải là sương. Khi đất ẩm ướt vào ban đêm, rễ đẩy nước lên, rồi nước rỉ ra qua những lỗ nhỏ ở đầu lá. Hiện tượng này được gọi là ứ giọt. Sương đọng đều khắp lá, còn nước do ứ giọt thì tập trung ở đầu và mép lá.

Dân gian còn có câu “Sáng có sương đọng thì hôm ấy trời quang”. Những đêm quang đãng và lặng gió thường là lúc vùng áp cao đang lưu lại, nên câu nói này cũng khá có cơ sở.

Kính chắn gió phía trước của chiếc xe để ngoài trời suốt đêm bị phủ một lớp nước mờ cũng là do sương. Đỗ xe dưới mái che hoặc phủ tấm che lên kính chắn gió sẽ làm giảm lượng nhiệt thoát lên bầu trời, nhờ đó sương ít đọng hơn.

Mặt ngoài lều cắm trại ẩm ướt vào mỗi buổi sáng cũng vì lý do ấy. Nếu thấy không mưa mà gấp lều ngay, bạn sẽ cất lều vào túi khi vẫn còn ướt, nên tốt hơn hết là đợi nắng lên làm khô mặt ngoài rồi mới thu lều.