Kẹo cao su bạc hà mát lạnh, nhiệt độ trong miệng có giảm không?

Ở đầu các dây thần kinh trong miệng và trên da có những kênh nhỏ mở ra khi nhiệt độ hạ xuống. Khi kênh này mở, dây thần kinh gửi tín hiệu "lạnh" lên não.

Năm 2002, một nhóm nghiên cứu tại Đại học California, San Francisco (Mỹ) đã tìm thấy kênh này trong dây thần kinh cảm giác của chuột và đưa nó vào tế bào thí nghiệm. Kết quả là kênh mở ra khi nhiệt độ xuống dưới khoảng 25°C, và chỉ cần thêm menthol mà không đổi nhiệt độ thì nó cũng mở y như vậy. Kênh này được đặt tên là TRPM8. Với dây thần kinh, không có cách nào phân biệt là trời thật sự lạnh đi hay menthol đã mở cửa.

Ớt cay cũng đánh lừa cơ thể theo cách tương tự. Capsaicin trong ớt mở một kênh khác chuyên cảm nhận hơi nóng, khiến miệng thấy bỏng rát dù không hề nóng lên. Ăn cay mà đổ mồ hôi cũng là vì cơ thể tưởng rằng mình thật sự đang nóng.

David Julius, người làm sáng tỏ các kênh cảm nhận nhiệt độ này, đã nhận giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2021. Nhóm của Ardem Patapoutian, người cùng nhận giải, cũng đã độc lập tìm ra và công bố chính kênh cảm nhận lạnh đó vào năm 2002.

Uống nước sau khi nhai kẹo cao su bạc hà, đôi khi bạn sẽ thấy nước lạnh như nước đá. Trong lúc menthol còn bám vào, kênh này dễ mở hơn ngay cả ở nhiệt độ ấm hơn, nên nước bình thường chỉ hơi mát cũng tạo ra tín hiệu mạnh.

Không khí hít vào thấy lạnh khác thường cũng vì lý do đó. Nhiệt độ không khí không đổi, nhưng các dây thần kinh đã nhạy cảm sẵn nên phản ứng mạnh với cả những thay đổi nhiệt độ nhỏ.

Người ta cho menthol vào kem đánh răng, miếng dán giảm đau và kẹo ngậm ho cũng là để tạo cảm giác mát này. Nhưng cảm thấy mát không có nghĩa là nhiệt độ da hay cơ thể đã giảm tương ứng.

Vì vậy, bôi sản phẩm có menthol thấy mát hơn cũng không có nghĩa là đã hạ sốt. Nếu muốn biết nhiệt độ, con số trên nhiệt kế chính xác hơn cảm giác. Mỗi người cảm nhận menthol mạnh yếu khác nhau, nên cùng một loại kẹo mà có người thấy the mát hơn.