Nguyên lý sáng tạo Hangul: hình dáng chữ cái được mô phỏng theo gì?

ㄱ là hình gốc lưỡi chặn họng. ㄴ là hình lưỡi chạm vào lợi trên, ㅁ là môi, ㅅ là răng, còn ㅇ là họng. Bản Giải lệ của Huấn dân chính âm giải thích rằng năm phụ âm cơ bản đã được tạo ra bằng cách mô phỏng các vị trí phát âm như vậy.

Khi âm mạnh hơn thì thêm nét. Chẳng hạn, thêm nét vào ㄱ sẽ thành ㅋ, hay từ ㄴ phát triển thành ㄷ·ㅌ. Các âm căng cũng được phân biệt theo cách tương tự. Vì vậy, có thể nói miệng đã biết các phụ âm cơ bản trước cả khi ta học thuộc chúng. Nếu chỉ nghĩ rằng “chữ cái vẽ nên ý nghĩa” thì rất dễ nhầm, bởi với phụ âm, vị trí tạo âm có trước ý nghĩa. Thử phát âm ㄱ·ㅁ trước gương, bạn sẽ cảm nhận ngay sự khác biệt ấy.

Nguyên âm có ba thành phần. Trời là chấm (ㆍ), đất là nét ngang (ㅡ), người là nét dọc (ㅣ). Ngày nay, nhiều dấu vốn trông như chấm đã trở thành nét ngắn.

ㅏ là trời bên cạnh người, còn ㅗ là trời ở trên đất. Nghe qua thì giống triết học, nhưng kết quả lại rất thực dụng. Chỉ với một ít hình dạng, ta có thể ghi lại gần như mọi âm thanh lời nói. Câu “chữ Hán chứa ý nghĩa, còn Hangul chỉ chứa âm thanh” cũng chỉ đúng một nửa. Hangul vẽ nên vị trí tạo âm, rồi những âm ấy kết hợp lại để ghi ý nghĩa. Cách ghép phụ âm và nguyên âm theo chiều trên dưới cũng gắn với thiết kế tạo ra nhiều âm từ một ít bộ phận.

Thế Tông thực lục ghi rằng vào năm 1443 (Quý Hợi), 28 chữ cái đã được tạo ra, và đến năm 1446, cuốn Huấn dân chính âm được xuất bản. Giữa lúc sáng tạo và lúc ban hành có một khoảng thời gian để biên soạn phần giải thích và ví dụ. Thay vì nói “chữ viết được hoàn thành chỉ sau một đêm”, quá trình ấy gần với việc tạo ra, trau chuốt rồi bổ sung sách hướng dẫn hơn.

Trong sinh hoạt hằng ngày, bạn chỉ cần thử sờ vào lưỡi và môi một lần khi phát âm ㄱ·ㄴ·ㅁ. Khi nhìn chúng như “những việc miệng làm” thay vì “những ký hiệu phải học thuộc”, bạn sẽ thấy chữ cái gần gũi hơn nhiều. Bàn phím điện thoại thông minh cũng dùng những hình dạng ấy, nên mỗi lần gõ, nguyên lý đó vẫn lưu lại nơi bàn tay. Khi dạy trẻ, cho trẻ xem hình dạng trước cũng giúp việc ghi nhớ dễ dàng hơn hẳn.