Vì sao vào ngày lạnh, tay chân lại lạnh trước?

Cơ thể chúng ta cố gắng duy trì nhiệt độ phần bên trong, nơi có não, tim và các nội tạng, ở khoảng 37 độ. Máu mang lượng nhiệt này đi khắp cơ thể, nhưng máu chảy gần da dễ bị không khí lạnh lấy mất nhiệt. Vì thế, khi cảm thấy lạnh, các mạch máu nhỏ ở da, đặc biệt là ở tay chân, co hẹp lại, làm giảm lượng máu đến những nơi đó.

Tay chân là những nơi sự điều chỉnh này diễn ra đặc biệt mạnh. Ở các ngón tay và ngón chân có nhiều mạch máu tạo đường tắt nối trực tiếp động mạch với tĩnh mạch; khi nóng, chúng mở rộng để tỏa nhiệt, còn khi lạnh thì gần như đóng lại. Hơn nữa, tay chân có diện tích bề mặt lớn so với thể tích và ở xa tim nên mất nhiệt nhanh. Máu đến ít hơn mà nhiệt lại dễ thoát ra, nên tay chân nhanh chóng lạnh đi.

Nhiều người lo rằng tay chân lạnh là dấu hiệu tuần hoàn máu có vấn đề. Nhưng ở nơi lạnh, việc tay chân lạnh đi trước phần lớn có nghĩa là cơ thể đang hoạt động đúng cách. Nhiệt độ bên trong cơ thể hạ xuống nguy hiểm hơn nhiều, nên có thể hiểu là cơ thể nhường bớt chút hơi ấm ở đầu ngón tay để bảo vệ phần trung tâm.

Tuy nhiên, nếu các ngón tay cứ lặp đi lặp lại tình trạng tái trắng, rồi chuyển sang xanh, sau đó lại đỏ khi gặp lạnh hoặc căng thẳng thì câu chuyện lại khác. Trường hợp này có tên riêng là hiện tượng Raynaud và được xem xét riêng, phân biệt với tình trạng tay lạnh thường gặp.

Khi muốn làm ấm tay, một cách hữu ích đến bất ngờ là giữ ấm phần thân. Khi cảm thấy phần bên trong đã đủ ấm, cơ thể sẽ mở lại các mạch máu ở tay chân để đưa máu đến. Vì vậy, so với chỉ đeo găng tay, dùng khăn quàng, áo gi lê hay mũ để giữ ấm cả cổ lẫn phần thân đôi khi sẽ giúp các đầu ngón tay hết cóng nhanh hơn. Ngược lại, nếu chỉ ngâm tay trong nước nóng thì dù có thể hết cóng một lúc, tay vẫn dễ lạnh trở lại ngay khi bước ra ngoài nếu phần thân vẫn còn lạnh.

Uống trà ấm hoặc đứng tại chỗ xoay tay thành những vòng lớn cũng là cách hay. Khi cơ bắp vận động, nhiệt được sinh ra, và khi lượng nhiệt đó làm ấm phần bên trong cơ thể, lượng máu đến tay chân cũng tăng trở lại.