Càng lớn tuổi, 1 năm có thật sự ngắn lại không?

Năm 2005, các nhà nghiên cứu Đức đã hỏi khoảng 500 người từ 14 đến 94 tuổi rằng họ cảm thấy thời gian trôi nhanh đến mức nào. Khi được yêu cầu nhìn lại 10 năm vừa qua, người càng lớn tuổi càng trả lời rằng thời gian đã trôi nhanh hơn. Tuy nhiên, với những khoảng thời gian ngắn như tuần trước hay tháng trước, gần như không có khác biệt theo tuổi tác.

Một hiểu lầm phổ biến là càng lớn tuổi thì từng khoảnh khắc đều trôi nhanh hơn. Thực tế, cảm giác này gần với việc thời gian dường như bị thu ngắn khi nhìn lại nhiều năm cùng một lúc, hơn là cảm nhận về chính khoảnh khắc hiện tại.

Những trải nghiệm đầu tiên như ngày đầu đến trường, chuyến du lịch đầu tiên hay lần đầu đi xe buýt một mình thường in đậm trong trí nhớ. Khi còn nhỏ, những lần đầu như thế liên tục tích lũy, nên khi nhìn lại 1 năm, chúng ta nhớ ra nhiều cảnh và cảm thấy năm ấy dài hơn tương ứng.

Khi trưởng thành, chúng ta có nhiều ngày đi làm trên cùng một con đường và trải qua những ngày tương tự nhau hơn. Những ngày lặp lại dễ được gộp thành một trong trí nhớ, nên khi nhìn lại, số cảnh còn đọng lại ít hơn và chúng ta cảm thấy 1 năm đã trôi qua vèo một cái. Điều này cũng được dùng để giải thích vì sao một chuyến du lịch ba ngày ở nơi xa lạ lại được nhớ là dài khác thường sau khi trở về. Ngược lại, một ngày tất bật với những việc lạ lẫm có thể trôi qua rất nhanh ngay lúc đó, nhưng khi nhìn lại lại đọng trong ký ức như một ngày dài.

Cũng có cách giải thích rằng với người 10 tuổi, 1 năm bằng 1 phần 10 quãng đời đã sống, còn với người 50 tuổi thì chỉ bằng 1 phần 50, nên họ cảm thấy thời gian ngắn hơn. Tuy nhiên, cách giải thích này gần với một phép ví von và cũng không thật phù hợp với kết quả cho thấy gần như không có khác biệt ở những khoảng thời gian ngắn. Vì vậy, các nhà nghiên cứu coi sự mới mẻ đọng lại trong ký ức là yếu tố quan trọng hơn bản thân tuổi tác.

Vậy nên, nếu muốn cảm thấy một năm dài hơn, bạn hãy tăng thêm những lần đầu nho nhỏ. Không cần làm điều gì lớn lao: thử đi bộ trên một con đường chưa từng đi, thử nấu một món mới hay dạo quanh một khu phố lần đầu ghé đến đều được. Ghi lại ngắn gọn những việc đã xảy ra trong ngày sẽ giúp bạn có thêm những cảnh để nhìn lại, nhờ đó đến cuối năm sẽ dễ cảm thấy “Năm nay cũng dài đấy chứ” hơn.