Con số đếm sau tia chớp hóa ra không chỉ là trò chơi

Khi sét đánh, ánh chớp và tiếng sấm sinh ra gần như cùng một khoảnh khắc. Tia sét đốt nóng không khí trong chớp mắt, khiến không khí nở ra đột ngột rồi co lại khi nguội đi, và chuyển động này trở thành sóng âm mà ta nghe thấy là tiếng sấm. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ giải thích rằng không khí dọc đường đi của tia sét có thể nóng tới khoảng 27.000 độ C, gấp năm lần bề mặt Mặt Trời.

Nhưng chúng đến nơi vào những lúc khác nhau. Ánh sáng đi 300.000 km mỗi giây, nên ngay cả tia sét cách vài km cũng gần như thấy được ngay. Âm thanh chỉ đi khoảng 340 m mỗi giây, nên sét càng xa thì tiếng sấm càng đến muộn.

Bắt đầu đếm giây từ lúc chớp lóe, rồi lấy số giây đến khi nghe tiếng sấm chia cho 3 là biết đại khái bao nhiêu km. 6 giây là khoảng 2 km, 15 giây là khoảng 5 km. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ hướng dẫn theo đơn vị dặm là "5 giây 1 dặm", cũng là cùng một phép tính.

Đây không phải giá trị chính xác. Tốc độ âm thanh thay đổi chút ít theo nhiệt độ: khoảng 331 m mỗi giây ở 0 độ và khoảng 343 m mỗi giây ở 20 độ. Số giây người ta đếm cũng lúc nhanh lúc chậm, nên luôn có chênh lệch vài trăm mét.

Tia sét chạm đất chỉ ở một điểm, nhưng trên trời nó chạy dài qua vài km. Vì vậy âm thanh từ phần gần mình đến trước, âm thanh từ phần xa đến sau, khiến tiếng sấm ầm ì kéo dài.

Nếu nghe tiếng "đoàng" sắc gọn như xé toạc, tia sét đã đi qua rất gần. Nếu chỉ ầm ì trầm thấp, nghĩa là sét đánh cách xa ít nhất vài km. Tiếng nổ lớn làm rung mặt đất phát ra khi luồng sét chính chạm tới mặt đất.

Đếm được khoảng cách không có nghĩa là đã an toàn. Tiếng sấm chỉ nghe được trong phạm vi khoảng 16 km tính từ tia sét, và Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ cho rằng nếu nghe thấy sấm, bạn đã ở trong tầm sét có thể đánh tới. Nghĩa là tia sét tiếp theo có thể đánh về phía bạn.

Vì thế hãy chỉ đếm giây khi đang ở nơi an toàn, như trong nhà hay trong xe hơi. Nếu đang ở ngoài trời mà nghe tiếng sấm, việc trú ẩn phải đến trước việc đếm. Nếu số giây đếm được cứ ngắn dần, đó là dấu hiệu cơn giông đang đến gần.