Có nên nói 「수고하세요」 (chúc anh/chị tiếp tục làm việc tốt) với cấp trên?

「수고」 (sự vất vả, công sức) chỉ việc bỏ sức lực và tâm trí vào công việc, tức là cố gắng và chịu vất vả. Vì thế, nếu hiểu theo nghĩa đen, 「수고하세요」 (chúc anh/chị tiếp tục làm việc tốt) gần với ý “Hãy tiếp tục cố gắng”, “Hãy chịu vất vả”.

Hơn nữa, 「~하세요」 (hãy làm…) là cách nói đề nghị người đối diện làm điều gì đó. Người về trước thành ra đang đề nghị cấp trên còn ở lại làm việc tiếp tục chịu vất vả, nên người nghe có thể thấy gượng gạo hoặc chạnh lòng. Vấn đề nằm ở chỗ người nói dùng câu này để bày tỏ lòng biết ơn, nhưng người nghe có thể hiểu khác. Cũng vì lý do đó, 「고생하세요」 (hãy chịu vất vả) có thể nghe không tự nhiên khi nói với người trên.

Thứ nhất, cho rằng 「수고하세요」 (chúc anh/chị tiếp tục làm việc tốt) là một câu hoàn toàn sai là hiểu lầm. «Chuẩn mực ứng xử ngôn ngữ» cũng cho biết có thể nói với người cùng tuổi hoặc nhân viên cấp dưới những câu như 「먼저 갑니다. 수고하세요.」 (Tôi về trước nhé. Mọi người tiếp tục làm việc tốt nhé.). Người ở lại nói với nhân viên cấp dưới 「잘 가요. 수고했어요.」 (Về nhé. Bạn đã vất vả rồi.) cũng là điều tự nhiên.

Thứ hai, suy nghĩ rằng chỉ cần thêm cách diễn đạt kính trọng như 「수고하셨습니다」 (Anh/chị đã vất vả rồi ạ) là ổn cũng không hẳn đúng. Viện Ngôn ngữ Quốc gia Hàn Quốc hướng dẫn rằng cả 「수고하셨습니다」 (Anh/chị đã vất vả rồi ạ) lẫn 「고생하셨습니다」 (Anh/chị đã chịu nhiều vất vả rồi ạ) đều không phù hợp để nói với người trên. Tuy nhiên, đây là chuẩn mực được khuyến nghị, chứ không phải quy định bắt buộc như luật.

Khi rời chỗ làm trước người trên, sẽ dễ nói hơn nếu bạn nói về hành động của mình thay vì đề nghị người đối diện làm gì đó. «Chuẩn mực ứng xử ngôn ngữ» khuyến nghị những câu như 「먼저 가겠습니다」 (Tôi xin phép về trước ạ), 「먼저 들어가겠습니다」 (Tôi xin phép về nhà trước ạ), 「내일 뵙겠습니다」 (Hẹn gặp lại anh/chị ngày mai ạ).

Nếu hôm đó được giúp đỡ, bạn cũng có thể nói rõ mình cảm ơn điều gì, chẳng hạn 「도와주셔서 고맙습니다」 (Cảm ơn anh/chị đã giúp đỡ tôi). Người ở lại có thể chào người tan làm bằng câu 「안녕히 가세요」 (Anh/chị về nhé). Với câu thường dùng 「먼저 실례하겠습니다」 (Tôi xin phép cáo lui trước ạ), tài liệu cho rằng nên tránh dùng vì câu này vẫn chưa phù hợp với cảm thức của người Hàn Quốc.