Vì sao đèn giao thông đỏ, vàng, xanh lá

Đỏ dễ đọc là nguy hiểm hay dừng. Nhìn xa vẫn rõ và gợi cảnh báo như lửa hay máu. Đường sắt Anh thế kỷ 19 thường dùng đỏ cho nguy hiểm, trắng cho thông/an toàn, xanh lá cho “đi thận trọng”.

Đèn trắng là điểm yếu. Nếu kính lọc màu vỡ hoặc rơi, mọi đèn có thể trông như trắng—dễ đọc nhầm dừng thành thông. Vì vậy bỏ trắng, đưa xanh lá gần nghĩa “được đi”, rồi dùng vàng cho thận trọng. Trên tàu biển, đỏ và xanh lá cũng lâu nay là màu dẫn hướng quen thuộc cho mạn trái–phải. Cặp dừng–đi trên đường bộ thì ảnh hưởng đường sắt rõ hơn.

Tín hiệu đường sớm thường chỉ có đỏ và xanh lá. London năm 1868 thử đèn khí (ban ngày dùng cần tín hiệu), khoảng 1914 Cleveland ghi nhận hệ điện của James Hoge. Khi ấy cảnh sát đôi khi thổi còi báo sắp đổi đèn.

Xe nhanh hơn thì cần tín hiệu giữa “sắp đổi”. Cảnh sát Detroit William Potts thường được nhắc với tín hiệu ba màu, bốn hướng dùng vàng hổ phách khoảng cuối thập niên 1910 đến 1920. Bảo tàng Henry Ford cũng giới thiệu mẫu năm 1920. Nguồn hơi khác nhau về ai–khi nào là đầu tiên, nên nên hiểu là khoảng đó bộ ba màu định hình rộng.

Có người khó phân đỏ với xanh lá. Vì vậy đèn đứng thường đỏ trên, vàng giữa, xanh dưới. Đọc cả vị trí lẫn màu thì nghĩa rõ hơn.

Ở Mỹ, hướng dẫn thập niên 1930 thống nhất biển báo và màu tín hiệu, khóa đỏ–vàng–xanh lá thành chuẩn. Hình đèn và mũi tên khác nhau theo nước, nhưng thói quen “trên=dừng, dưới=đi” vẫn phổ biến. Đứng trước vạch sang đường nhìn lên thấy đỏ trước cũng là nối dài thói quen đó.