Lá phong đỏ có đổi màu khác với lá vàng không?

Lá mùa hè có màu xanh vì trong lá chứa đầy diệp lục, chất dùng ánh nắng để tạo ra dưỡng chất. Lá cũng chứa các sắc tố gọi là carotenoid, mang màu vàng và cam, nhưng diệp lục quá nhiều nên màu xanh che lấp chúng, khiến ta không nhìn thấy.

Vào mùa thu, khi ngày ngắn lại và nhiệt độ hạ xuống, cây ngừng tạo thêm diệp lục, đồng thời phân giải diệp lục để thu hồi dưỡng chất về phía thân cây. Khi màu xanh mất đi, sắc vàng bị che khuất bấy lâu mới lộ ra. Cây bạch quả hay bạch dương năm nào cũng chuyển sang màu vàng tương tự nhau cũng là vì màu này vốn đã có trong lá. Cuối cùng, lá đã đổi màu khô lại và chuyển sang nâu là do khi tế bào chết đi, màu của những chất còn lại như tannin hiện ra.

Màu đỏ của lá phong đến từ sắc tố có tên anthocyanin. Sắc tố này hầu như không có trong lá mùa hè, mà được tạo mới vào mùa thu từ lượng đường còn lại trong lá. Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng “màu đỏ cũng vốn ẩn sẵn rồi mới lộ ra”, nhưng thực ra đỏ là màu mà lá bỏ công sức tạo nên ngay trước khi rụng.

Vì sao lá sắp rụng mà cây vẫn tô thêm màu mới là điều các nhà nghiên cứu còn bất đồng ý kiến. Một cách giải thích được nhiều người ủng hộ là sắc tố đỏ giúp lọc bớt ánh nắng mạnh, nhờ đó cây trải qua những ngày cuối cùng thu hồi dưỡng chất từ lá một cách an toàn hơn. Cũng có giả thuyết cho rằng lá đỏ là lời cảnh báo gửi đến côn trùng.

Lượng đường trong lá càng nhiều thì màu đỏ càng đậm. Vì vậy, lá phong lên màu đẹp nhất vào những mùa thu có ngày quang đãng, nắng đẹp nối tiếp những đêm se lạnh nhưng chưa đến mức đóng băng. Đó là vì lượng đường được tạo ra ban ngày thoát ra khỏi lá ít hơn vào ban đêm và tích tụ trong lá. Ngược lại, nếu trời âm u, mưa kéo dài hoặc sương giá nặng xuất hiện sớm, sắc đỏ sẽ nhạt đi và lá sớm chuyển nâu rồi rụng.

Ngay trên cùng một cây, những lá ở phía ngoài nhận nhiều ánh nắng thường đỏ hơn những lá phía trong râm mát. Khi đi dạo, bạn có thể kiểm chứng ngay bằng cách so sánh lá phía ngoài và lá phía trong của cùng một cây.