Ngày Mặt Trời lặn sớm nhất có phải là ngày đông chí?

Độ dài ban ngày là khoảng thời gian từ lúc Mặt Trời mọc đến lúc Mặt Trời lặn. Vào đông chí, khoảng thời gian này ngắn nhất trong 1 năm. Nhưng ban ngày ngắn lại không có nghĩa là giờ Mặt Trời mọc và lặn cùng thu hẹp một cách đối xứng ở hai đầu.

Trong tháng 12, thời điểm quanh giữa trưa khi Mặt Trời lên cao nhất trên bầu trời, tức thời điểm Mặt Trời nằm chính giữa bầu trời phía nam, mỗi ngày lại muộn đi một chút. Vì thế, toàn bộ khoảng thời gian ban ngày bị đẩy về phía buổi chiều trên đồng hồ. Ngay trước đông chí, mức dịch chuyển này lớn hơn mức ban ngày ngắn lại, nên giờ Mặt Trời lặn đã bắt đầu muộn dần trở lại.

Đồng hồ của chúng ta luôn đo một ngày bằng đúng 24 giờ. Nhưng khoảng thời gian để Mặt Trời trở lại vị trí cao nhất trên bầu trời phía nam không giống nhau trong suốt 1 năm.

Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo elip hơi dẹt chứ không phải hình tròn hoàn hảo, và vào đầu tháng 1, khi đến gần Mặt Trời nhất, tốc độ chuyển động trên quỹ đạo tăng lên. Hơn nữa, do trục tự quay của Trái Đất nghiêng nên hướng Mặt Trời di chuyển trên bầu trời cũng thay đổi theo mùa. Trong tháng 12, khi hai yếu tố này cùng tác động, một ngày Mặt Trời dài hơn 24 giờ khoảng 30 giây, và phần chênh lệch ấy tích lũy mỗi ngày, thành mười mấy phút chỉ trong vài tuần.

Câu nói “Qua đông chí, buổi chiều tối sẽ dài ra ngay” chỉ đúng một nửa. Khoảng thời gian có ánh sáng vào chiều tối đã dài dần ra từ đầu tháng 12, còn buổi sáng lại càng tối hơn cho đến đầu tháng 1. Vì thế, thời điểm đường đi làm tối nhất không phải đông chí mà là khoảng tuần đầu tiên của năm mới.

Nếu muốn tự kiểm tra, bạn có thể tra giờ Mặt Trời mọc và lặn theo từng ngày, từng khu vực trên trang web của Viện Thiên văn và Khoa học Vũ trụ Hàn Quốc. Tại Seoul, Mặt Trời lặn sớm nhất vào đầu tháng 12, khoảng 5 giờ 14 phút chiều, còn quanh đông chí là khoảng 5 giờ 17 phút chiều. Cảm giác bầu trời trên đường tan làm sáng dần lên từng chút một từ giữa tháng 12 không phải là tưởng tượng đâu.