「안 되」 hay 「안 돼」: viết thế nào mới đúng trong tiếng Hàn?

「되-」 (doe-), gốc của động từ 「되다」 (doeda, "trở thành; được"), không thể tự mình kết thúc câu. Phía sau phải có thêm đuôi khác, như 「되고」 (doego), 「되면」 (doemyeon) hay 「되니」 (doeni). Khi kết thúc câu, thường phải thêm 「-어」 để thành 「되어」, và dạng rút gọn của nó là 「돼」.

Điều 35 của Quy tắc chính tả tiếng Hàn (Hangeul Matchumbeop) quy định rằng khi 「되어」 rút gọn thành 「돼」 và 「되었다」 (doeeotda) rút gọn thành 「됐다」 (dwaetda), thì viết theo dạng đã rút gọn. Vì vậy 「안 돼」, 「돼요」 (dwaeyo) và 「됐다」 là đúng, còn 「안 되」, 「되요」 (doeyo) và 「됬다」 (doetda) là viết sai.

Khi phân vân, hãy thử đặt 「하」 (ha) hoặc 「해」 (hae), hai dạng của 「하다」 (hada, "làm"), vào đúng vị trí đó. Nếu 「하」 nghe tự nhiên thì viết 「되」, nếu 「해」 nghe tự nhiên thì viết 「돼」.

「안 해」 (an hae) nghe tự nhiên nên viết 「안 돼」; 「해요」 (haeyo) là đúng nên viết 「돼요」. Ngược lại, ở chỗ hợp với 「하고」 (hago), 「하면」 (hamyeon) hay 「하는」 (haneun) thì viết 「되고」, 「되면」, 「되는」 (doeneun). Chỗ hợp với 「해서」 (haeseo) là 「돼서」 (dwaeseo), chỗ hợp với 「했다」 (haetda) là 「됐다」. Đây chỉ là mẹo dễ nhớ, nên nếu vẫn chưa chắc, hãy thử viết đầy đủ thành 「되어」. Nếu đổi thành 「되어」 mà câu vẫn có nghĩa thì 「돼」 là đúng.

「훌륭한 사람이 돼라」 ("Hãy trở thành người tử tế") và 「훌륭한 사람이 되라고 하셨다」 ("Ông ấy bảo tôi hãy trở thành người tử tế") đều là cách viết đúng. Lời ra lệnh trực tiếp trước mặt người nghe viết là 「돼라」 (dwaera), giống 「해라」 (haera); còn lời thuật lại lời người khác, hoặc mệnh lệnh bằng văn viết như trong đề thi, viết là 「되라」 (doera), giống 「하라」 (hara). Cách thay bằng 「하」 và 「해」 vẫn dùng được ở đây.

Nguyên lý này cũng áp dụng cho 「뵈다」 (boeda, "gặp" một cách khiêm nhường). 「뵈어요」 (boeeoyo) rút gọn thành 「봬요」 (bwaeyo), nên khi nhắn tin hãy viết 「내일 봬요」 (naeil bwaeyo, "Hẹn gặp ngày mai"), chứ không phải 「내일 뵈요」 (naeil boeyo).

「되」 và 「돼」 khi nói nghe gần như giống hệt nhau. Điều 4 của Quy tắc phát âm chuẩn tiếng Hàn cũng cho phép đọc nguyên âm 「ㅚ」 giống như 「ㅞ」 (we), nên đọc 「되」 thành [dwe] cũng không sai. Vì vậy rất khó phân biệt bằng tai, và sự khác biệt chỉ lộ ra khi viết.

Đó là lý do những lỗi như 「되요」 hay 「됬어요」 (doesseoyo) đặc biệt hay gặp trong tin nhắn. Trước khi gửi, hãy nhìn lại chữ 「되」 ở cuối câu một lần. Nếu ngay sau nó là 「요」 (yo) hoặc dấu chấm, thì phần lớn trường hợp cần sửa thành 「돼」.